KurtuluÅŸa giden yol
Osmanlı PadiÅŸahı Vahdettin’in sessiz kaldığı ve hatta önayak olduÄŸu Anadolu’nun iÅŸgaline karşı Atatürk’ün önderliÄŸinde, 19 Mayıs 1919’da baÅŸlatılan ulusal KurtuluÅŸ Savaşı’nın 104. yılı kutlanıyor. “Milletin istiklalini, yine milletin azim ve kararı kurtaracaktır” ÅŸiarıyla yürütülen mücadele, tam bağımsız, antiemperyalist, laik ve modern Türkiye Cumhuriyeti’ni yarattı. Ä°ÅŸte kurtuluÅŸa giden yolun öyküsü...
Tarihçi Prof. Dr. Hakkı Uyar, Atatürk önderliÄŸindeki bir avuç yurtseverin 19 Mayıs 1919’da Samsun’a çıkmasıyla baÅŸlayan ulusal KurtuluÅŸ Savaşı’nı ve Meclis’in bu savaÅŸtaki yerini Cumhuriyet’e anlattı.
Osmanlı’dan Cumhuriyete geçiÅŸ sürecinin idealist ve vatansever aydınlarının, gücün tümünü elinde toplayan mutlak monarÅŸiye karşı olduÄŸunu belirten Uyar, “Çünkü ÅŸahıs yönetimlerinin modern olmadığını ve ülkeyi felakete sürükleyebildiÄŸini görmüÅŸlerdi” dedi. Yürütme, yasama ve yargının ayrı olmasının, yani kuvvetler ayrılığının bulunmasının ve gücün tek merkezde toplanmamasının, ortak aklın varlığının, kontrol ve dengenin iÅŸlemesinin ülkenin çıkarları açısından modern dünyanın temel parametresi olduÄŸunu kaydeden Uyar, “Meclis’in, ortak aklın dışlandığı tek adamın olduÄŸu yönetimlerde onlarla anlaÅŸmak, iÅŸ bitirmek Batı dünyası açısından çok daha kolay ve hızlı amaca ulaÅŸma imkanı saÄŸlar. Ancak bu, hep milletlerin aleyhinedir” diye konuÅŸtu.
‘Ä°ÅžBÄ°RLÄ°KÇÄ° PADÄ°ÅžAH’
Atatürk’ün öncülük ettiÄŸi KurtuluÅŸ Savaşı’nın, başından itibaren ortak akılla hareket etme esasına dayandığını vurgulayan Uyar, “Kuvayı Milliye ve Müdafaai Hukuk hareketi, kongreler toplayarak halkı dahil ederek ülkenin kurtuluÅŸunu gerçekleÅŸtirmek istedi. Ä°ÅŸgaller döneminde iÅŸbirlikçi padiÅŸahhalife ve hükümetine raÄŸmen inisiyatif ele alınarak katılımcı bir demokrasi deneyimi yaÅŸandı. 19 Mayıs bu kurtuluÅŸ mücadelesinin baÅŸlangıç noktasıdır” ifadelerini kullandı.
‘EŞİ BENZERÄ° YOK’
“Aslında yakın dönem Türkiye tarihi, saltanat ve tek adam yönetimi yanlısı gericilerle çaÄŸdaÅŸ ve demokratik bir Cumhuriyet kurmak isteyenlerin, ÅŸahsi yönetime, saltanata karşı olan ilericilerin mücadelesidir” deÄŸerlendirmesinde bulunan Uyar, ÅŸunları kaydetti:
“Türk Bağımsızlık Savaşı, 20. yüzyılın ilk ve en büyük bağımsızlık savaşıdır. Bu, yine istisnai bir ÅŸekilde bir bütün gücün toplandığı Meclis eliyle yapıldı. O dönemde güç Atatürk’te deÄŸil, Meclis’teydi. Meclis öncesindeki kongreler döneminde de esas olan millete dayanmaktı. Dolayısıyla KurtuluÅŸ Savaşı dönemini yöneten Gazi Meclis, hem savaşı yönetti hem de devlet kurdu. Bu, dünyada eÅŸi benzeri olmayan bir örnektir. Atatürk de tüm gücünü milletten ve bu Meclis’ten aldı. Eski Türkiye’nin merkezinde Meclis vardı. Yeni Türkiye’nin merkezinde Meclis yok. Åžüphesiz 19 Mayıs sadece bir gençlik bayramı deÄŸil; tüm milletin bayramıdır. Uzun yüzyıllardan sonra Türk milletinin yeniden uyanışıdır, Türk Rönesansı’dır. Cumhuriyetin ilk yüzyılını tamamlarken, Cumhuriyetin ikinci yüzyılında gençliÄŸe ve millete düÅŸen görev, Türkiye’yi insanlık aleminin en saygın ve en müreffeh ülkelerinden biri kılmak olacak. Bunun merkezinde yeniden Meclis’in olması bir zorunluluk.”
