Avrupa'da Ä°ngiltere ve Avrupa BirliÄŸi (AB) arasında yeni tip koronavirüs (Kovid-19) aşı savaÅŸları baÅŸlarken, bu durumun salgına karşı ortak mücadeleyi etkilemesinden korkuluyor.
~~GeliÅŸmiÅŸ ülkelerin, üretilecek tüm aşıları ÅŸimdiden ayırıp az geliÅŸmiÅŸ ülkeleri geri plana attığı bir ortamda, Avrupa'da "aşı gerginliÄŸi" yaÅŸanıyor.
Sorun, Oxford Üniversitesi ile birlikte aşı geliÅŸtiren Ä°ngiliz-Ä°sveç ilaç firması AstraZeneca'nın AB'ye daha önce belirlenen dozdan daha azını vereceÄŸini açıklamasıyla baÅŸladı.
100 milyon doz aşı almayı bekleyen Brüksel'e bunun ancak dörtte birine yakın bir miktarı teklif eden ÅŸirket, gerekçe olarak Belçika'daki üretim tesislerindeki sorunu gösterdi.
Ancak Avrupalı ​​yetkililer, merkezi Ä°ngiltere'de bulunan AstraZeneca'nın, AB ülkeleri için ayrılan aşıları Ä°ngiltere'ye verdiÄŸini ima etti.
AB şaşkınlığa uğradı
Pfizer ve Moderna aşılarına kıyasla daha düÅŸük fiyatı ve daha kolay depolama gereksinimleri dolayısıyla AstraZeneca aşısına büyük umut baÄŸlayan AB, bu açıklama karşısında ÅŸaÅŸkınlığa uÄŸradı.
AB Komisyonu, geçen hafta üye ülkelerindeki yetiÅŸkin nüfusun yüzde 70'inin 1 Haziran'a kadar aşılanması hedefi koymuÅŸtu. Ancak aşı teslimatlarında yaÅŸanacak gecikmeler sonucunda hedefin yakalanamama ihtimali yüksek görünüyor.
"Söz vermedik"
AstraZeneca'nın CEO'su Pascal Soriot, Ä°talyan La Repubblica gazetesine verdiÄŸi demeçte, ÅŸirketinin aşıyı AB'ye Ä°ngiltere'ye olduÄŸu kadar hızlı teslim etme sözü vermediÄŸini belirtti.
Soriot, "Avrupa, sözleÅŸmeyi (Ä°ngiltere'den) 3 ay sonra imzalamış olmasına raÄŸmen, Ä°ngiltere ile aynı anda tedarik etmek istiyor." dedi.
Ellerinden gelenin en iyisini yapacaklarını ifade eden Soriot, ancak taahhütte bulunamayacaklarını vurguladı.
Bu geliÅŸme ve açıklama, AB'yi daha da kızdırdı. AB, AstraZeneca yetkilileriyle toplantı düzenlemek istedi ancak 27 Ocak'taki toplantıya AstraZeneca katılmadı.
Bir AB yetkilisi, ÅŸirketin toplantıya katılmak yerine yazılı olarak AB Komisyonuna bildirim yapacağını açıkladı.
~~AB, İngiltere'ye Pfizer aşısının ihracatını yasaklayabilir
Bu geliÅŸmeler arasında Avrupa basını, BirliÄŸin de BioNTech ve Pfizer aşılarının Ä°ngiltere'ye gönderilmesini engellemekle tehdit ettiÄŸini öne sürdü.
Bu yönde karar alınacağına dair resmi bir açıklama olmasa da bu durum, Ä°ngiliz Muhafazakar Parti üyelerini kızdırdı.
Brexit'in hemen ardından yaÅŸanan bu geliÅŸme karşısında AB karşıtları, Birlikten ayrılmakta haklı olduklarını söylemeye baÅŸladı.
Muhafazakar Parti'den David Jones, Ä°ngiliz basınına verdiÄŸi demeçte, olası ihracat yasağı tehdidinin "ÅŸantaja çok benzediÄŸini ve AB'den ayrılmakta neden haklı olduklarını gösterdiÄŸini" kaydetti.
"Ahlaki sorumlulukları var"
AB cephesi ise böyle bir ihracat yasağı kararı olmadığını belirtti.
AB Komisyonunun SaÄŸlıktan Sorumlu Üyesi Stella Kyriakides, 27 Ocak'ta düzenlediÄŸi basın toplantısında, "Ä°laç ÅŸirketleri ve aşı geliÅŸtiricilerinin uymaları gereken ahlaki, toplumsal ve sözleÅŸmeye baÄŸlı sorumlulukları var." diyerek, AstraZeneca'yı suçlamıştı.
SözleÅŸmedeki bir maddede, "ÅŸirketin teslimatlar için en yüksek çabayı" göstereceÄŸine yönelik maddeyi gerekçe göstermesine deÄŸinen Kyriakides, AstraZeneca'nın "en yüksek çabayı" gösterdiÄŸini ve tedarik yükümlülüklerine uymamasını kabul edemeyeceklerini vurguladı.
Kyriakides, sözleÅŸme gereÄŸi ikisi AB ülkelerinde ikisi Ä°ngiltere'de bulunan 4 fabrikada üretilen aşılara eriÅŸim hakları bulunduÄŸuna iÅŸaret etti.
"Mesele, AB'deki ve AstraZeneca'daki dostlarımız arasında"
Konu, Ä°ngiltere BaÅŸbakanı Boris Johnson'a da soruldu. Ancak Johnson, muhabirlerin tüm ısrarlarına raÄŸmen tartışmaya girmeyi reddetti.
AB'nin olası bir ihracat yasağını dikkate alıp almayacağı konusundaki soruları da yanıtlamaktan kaçınan BaÅŸbakan, "Oxford-AstraZeneca aşısı, ülkemiz ve dünya için açıkça çok önemli ve mesele, AB'deki ve AstraZeneca'daki dostlarımız arasında." demekle yetindi.
