ABD'de yaÅŸayan Ermenilerin açtığı davalarda Türk tarafının avukatlığını üstlenen Saltzman, "Ret kararı, Türkiye aleyhine suçlamalarda bulunmak isteyenlerin önüne büyük bir duvar ördü." dedi.
~~ABD'de yaÅŸayan Ermenilerin 1915 olaylarında "ailelerinin varlıklarına el koyulduÄŸu" iddiasıyla açtıkları davalarda Türk tarafının avukatlığını üstlenen David Saltzman California Temyiz Mahkemesinin ret kararını AA'ya deÄŸerlendirdi.
California Eyaleti Bölge Ä°dare Mahkemesinde, Ermeni kökenli ABD vatandaÅŸları Garbis Davoyan ve Hrayr Turabian tarafından 29 Temmuz 2010'da, Alex Bakalian, Anais Haroutunian ve Rita Mahdessian tarafından ise 10 Aralık 2010'da Türkiye Cumhuriyeti Devleti ile Merkez Bankası ve Ziraat Bankası aleyhinde açılan iki ayrı tazminat davasının temyiz aÅŸaması geçen hafta sonuçlandı.
Yaklaşık 9 yıl süren ve temyiz aÅŸamasında "zaman aşımı" gerekçesiyle ret kararı veren davada Türkiye'yi ve bankaları, daha önce ABD'de Türkiye aleyhine açılan birçok davada olduÄŸu gibi "Saltzman&Evinch" avukatlık ÅŸirketi savundu.
Åžirketin ortaklarından David Saltzman, AA muhabirine yaptığı açıklamada, davanın ilk olarak 2010'da açıldığını ve sürecin oldukça uzun sürdüÄŸünü belirterek, "Temyiz Mahkemesinin suçlamaların 100 yıllık olduÄŸu ve hala tartışmalı olan tarihi olayların çözülmesi için ABD jürisinin önüne getirilmemesi konusunda, Türk bankalarının yanında karar vermesinden memnuniyet duyduk. Bu tür tarihi tartışmalar, tarihçilere bırakılmalı." ifadelerini kullandı.
Ermeni tarafının bu davayı taşıyabileceÄŸi tek üst mahkemenin Amerikan Üst Mahkemesi olduÄŸuna iÅŸaret eden Saltzman, "Ancak davacıların bunu yapma olasılığı çok düÅŸük. Onlar adına konuÅŸmak istemem ancak Üst Mahkemeyi deneseler bile, mahkemenin bu konuyu tekrar ele alma olasılığı oldukça düÅŸük. O nedenle de endiÅŸeli deÄŸilim." diye konuÅŸtu.
Saltzman, ABD'nin Teamül Hukuku'nu benimsediÄŸini ve bu nedenle mahkemelerde önceden alınan kararların emsal teÅŸkil ettiÄŸini anlatarak, "Bu karar, ABD'de bu konuda açılacak diÄŸer davalar için baÄŸlayıcı nitelikte. Tabii ki yine bu karar, yeni davalar için tüm alanları kapatmıyor." dedi.
"Bu kararın, bir faslı kapattığını ümit ediyorum"
ABD'deki Ermenilerin yeni davalar için yeni alanlar bulmaya çalışabileceÄŸine dikkati çeken Saltzman, "Ama bence bu karar, Türkiye aleyhine suçlamalarda bulunmak isteyenlerin önüne büyük bir duvar ördü. En azından 1915 olayları hakkındaki davalar konusunda, bu kararın bir faslı kapattığını ümit ediyorum." ifadesini kullandı.
Saltzman, Ermeni diasporasının, davanın görüldüÄŸü California eyaletindeki gücüne dikkati çekerek, dava sürecinde buradaki diasporanın birçok alanda Türkiye'yi sıkıştıracak eylemlere kalkıştığını vurguladı.
"Türkiye'nin ve bankaların argümanları güçlü"
"Saltzman&Evinch" avukatlık ÅŸirketi ortaklarından Günay Evinch ise 6 Kasım'a kadar devam eden süreç olduÄŸuna, Ermeni tarafının belki Amerikan Üst Mahkemesine gitmek isteyebileceÄŸine iÅŸaret etti.
Üst mahkemeye gidildiÄŸi takdirde orada da hazır olduklarının altını çizen Evinch, "Türkiye'nin ve bankaların argümanları güçlü." dedi.
Evinch, üniversite yıllarından bu yana Ermeni meselesi üzerinde çalıştığını, bu yüzden davanın kendisi için önem taşıdığını vurgulayarak, ÅŸöyle devam etti:
"Bu dava, bir emsal teÅŸkil ediyor. Amerikan hukuku sadece mevzuata deÄŸil, emsal hukuka baÄŸlı bir sistem. Bu sonucun, Ermeni konusunda diÄŸer tazminat davaları için bir mesaj olabileceÄŸini düÅŸünüyoruz."
California'da duruÅŸmalar sırasında hem yargıçların hem de oradaki Ermeni diasporasının Türkiye'ye karşı aşırı negatif olması nedeniyle psikolojik baskıya maruz kaldıklarını belirten Evinch, hiçbir zaman o tuzaÄŸa düÅŸmeyerek süreci soÄŸukkanlılıkla yürüttüklerinin altını çizdi.
9 yılın ardından Türkiye haklı bulundu
California Eyaleti Bölge Ä°dare Mahkemesi, 26 Mart 2013'te aldığı kararda özetle, iddianın yargılamaya konu edilemeyecek ve özü itibarıyla siyasi bir mesele olduÄŸu sonucuna varmıştı.
Türkiye lehindeki bu karar, Ermeni diasporasını durdurmadı. ABD'deki Ermenilerin avukatları, kararı Nisan 2013'te temyiz mahkemesine taşıdı ve California 9. Bölge Temyiz Mahkemesi, iki davayı birleÅŸtirdi.
Türkiye adına DışiÅŸleri Bakanlığının idaresinde yürütülen 9 yıllık hukuk mücadelesi sonunda California Temyiz Mahkemesi, Türkiye'yi haklı buldu.
Mahkeme, 8 AÄŸustos 2019'da Ermenilerin temyiz itirazını dava konusu "zaman aşımına uÄŸradığı" gerekçesiyle reddetti. Böylece ilk derece mahkemesinin kararı onandı.
Temyiz mahkemesi kararını, ilk derece mahkemesinin "siyasi mesele doktrini" yerine "zaman aşımı" gerekçesine dayandırdı. Bu ise Türkiye için daha güçlü bir karar anlamına geliyor.
~~ABD'li Ermenilerin Türkiye'den tazminat ve toprak hayalleri suya düÅŸtü
ABD’deki Ermenilerin 1915 olayları dönemine iliÅŸkin aileleri adına istedikleri tazminatlar ve araziler için açtıkları davalarda California Temyiz Mahkemesi ret kararı verdi.
~~Ermeni kökenli ABD vatandaÅŸları Garbis Davoyan ve Hrayr Turabian tarafından 29 Temmuz 2010'da, Alex Bakalian, Anais Haroutunian ve Rita Mahdessian tarafından ise 10 Aralık 2010'da California Eyaleti Bölge Ä°dare Mahkemesinde Türkiye Cumhuriyeti Devleti ile Merkez Bankası ve Ziraat Bankası aleyhinde açılan iki ayrı tazminat davasına temyiz aÅŸamasında ret kararı verildi.
ABD mahkemelerinde 9 yıl süren yargı sürecinde davayı açan Ermeni kökenli ABD vatandaÅŸları, Osmanlı Ä°mparatorluÄŸu tarafından 1915 olayları sırasında ailelerinin mal varlıkları ve arazilerine el koyulduÄŸu, hazine ve devlet bankaları lehine haksız kazanç saÄŸlandığını iddia ediyordu. Davalarda, uluslararası hukuk ve insan hakları ihlali açısından mirasçıların uÄŸradığı zararların tazmini isteniyordu.
Türk bankaları tarafından yapılan savunmada egemen bağışıklık ilkesi temel alındı. Savunmada ABD hukuk sisteminde yer alan 1976 tarihli "Yabancı Egemen Bağışıklıkları Yasası" uyarınca yargılama yapılamayacağı belirtildi. Davacı taraflar ise bu yasanın kamulaÅŸtırma ve ticari faaliyetlere dair istisnai hükümlerinin uygulanması gerektiÄŸini, böylelikle yabancı devlet ya da bankaların yargılanabileceÄŸini iddia etti.
9 yılın ardından Türkiye haklı bulundu
California Eyaleti Bölge Ä°dare Mahkemesi, 26 Mart 2013'te aldığı kararda, özetle iddianın yargılamaya konu edilemeyecek ve özü itibariyle siyasi bir mesele olduÄŸu sonucuna varmıştı. Türkiye lehindeki bu karar Ermeni diasporasını durdurmadı.
ABD'deki Ermenilerin avukatları, kararı Nisan 2013’te temyiz mahkemesine taşıdı. California 9. Bölge Temyiz Mahkemesi iki davayı birleÅŸtirdi. Türkiye adına DışiÅŸleri Bakanlığının idaresinde yürütülen 9 yıllık hukuk mücadelesi sonunda California Temyiz Mahkemesi Türkiye’yi haklı buldu. Mahkeme 8 AÄŸustos 2019'da Ermenilerin temyiz itirazını dava konusu "zamanaşımına uÄŸradığı" gerekçesiyle reddetti. Böylece ilk derece mahkemesinin kararı onandı.
Temyiz Mahkemesi, kararını ilk derece mahkemesinin "siyasi mesele doktrini" yerine "zamanaşımı" gerekçesine dayandırdı. Bu Türkiye için daha güçlü bir karardı.
Temyiz Mahkemesi, kararında ayrıca, savaÅŸ dönemlerinin yarattığı güçlüklerin zamanaşımı sürelerini hakkaniyet gerekçesiyle durdurabildiÄŸini, davacılar bakımından böyle bir maÄŸduriyetin oluÅŸmadığını, çünkü davacıların iddia edilen “katliamların” gerçek maÄŸduru olmadıklarını, çoÄŸunun atalarının onlarca yıl önce ABD’ye göç ederek yerleÅŸtiklerini belirtti.
Mahkeme, Ermenilerin tarihi iddialarına ilişkin olarak ise herhangi bir incelemeye girmeden dava konusu talepleri oy birliği ile reddetti.
Karar kesinleÅŸti
Davayı açan Ermeni kökenli Amerikalılar, temyiz incelemesinin aynı heyet tarafından veya 11 yargıçtan oluÅŸan yeni bir heyet tarafından yenilenmesi için 22 AÄŸustos 2019 tarihine kadar talepte bulunma imkanına sahipti.
Ancak davacılardan böyle bir talep gelmedi. Davacı Ermenilerin bu taleplerinde ısrar etmemelerinde, kararın çok saÄŸlam hukuki temellere dayalı olması ve oy birliÄŸiyle verilmesi etkili oldu.
Hukukçular, usulen davacıların konuyu 6 Kasım 2019 tarihine kadar ABD Yüksek Mahkemesine iletme hakları olduÄŸunu ancak bir sonuç elde etmelerinin olası görünmediÄŸini belirtiyor.
Ä°ncirlik Üssü arazisini konu etmiÅŸlerdi
Davaları açan Ermeni kökenli ABD vatandaÅŸlarının avukatları, basına yaptıkları açıklamada, kararı "Ermeni kökenli Amerikalılar için üzüntü verici" ÅŸeklinde nitelemiÅŸti.
Hukuki yenilgiyi siyasi gerekçelere baÄŸlamak isteyen Ermeni haber sitelerinde ise "kararın ABD’nin NATO müttefiki Türkiye ile iliÅŸkileri normalleÅŸtirme arayışında olmaya devam ettiÄŸi ve dava konusu arazinin bir bölümünü oluÅŸturan Ä°ncirlik üssünün tartışmalı olduÄŸu bir dönemde alındığı" yorumu yapılmıştı.
Oysa ABD yönetiminin hukuki sürece müdahil olmadığı biliniyor.
Karar bir dönüm noktası, emsal olabilir
ABD temyiz mahkemesinde sonuçlanan süreci AA’ya deÄŸerlendiren diplomatik kaynaklar, bazı Ermeni çevrelerin on yıllardır hayalini kurduÄŸu taleplerin sonuçsuz kaldığına dikkati çekti.
Kaynaklar, kararın 1915 olaylarına iliÅŸkin Ermeni iddiaları ve talepleri açısından bir dönüm noktası olduÄŸuna vurgu yaptı.
Türkiye’den mal varlığı iadesi alma ya da tazminat koparma düÅŸüncesine sahip çevrelerin yıllardır yoÄŸun uÄŸraÅŸlar içinde olduÄŸunu anımsatan kaynaklar, mahkemenin hükmettiÄŸi sonucun benzer talepler karşısında Türkiye lehinde emsal karar teÅŸkil edeceÄŸinin altını çizdi.
Kararın California gibi Ermeni diasporasının son derece güçlü olduÄŸu ve kendi çıkarları için yasaları bile deÄŸiÅŸtirebildiÄŸi bir yerde alınması ayrıca önemli görülüyor.
