Belçika’da 2026–2027 yıllarında uygulamaya girecek emeklilikte ödül-ceza (bonus-malus) sistemi nasıl iÅŸleyecek? Kimler için geçerli? Ä°ÅŸte cevapları…

Belçika’da hükûmetin genel politikası, yaÅŸlanan nüfus nedeniyle vatandaÅŸların daha uzun süre çalışmasını saÄŸlamak. Bu nedenle önümüzdeki yıldan itibaren emeklilik sistemi deÄŸiÅŸiyor. Yeni sistemle emeklilik yaşı sonrası çalışanlar için maaÅŸ artışı (bonus), erken emekli olanlar içinse maaÅŸ kesintisi (Malus) sistemi uygulanacak.

Erken emeklilik düzenlemesinin 2027’de, bonus ve malus sisteminin ise 2026’da yürürlüÄŸe girmesi bekleniyor.

Emeklilik reformu çalışanları, serbest meslek sahiplerini ve kamu görevlilerini kapsıyor. Ancak öÄŸretmenler, pilotlar, hava trafik kontrolörleri, polis ve itfaiyeciler için bazı istisnalar öngörülüyor.

Emeklilik yaşı ve erken emeklilik koşulları
Yasal emeklilik yaşı ÅŸu anda 66 ve 2030’da 67’ye çıkacak. Yine de 60 yaşından itibaren erken emekli olmak mümkün. Ancak bu durumda, kiÅŸinin emekli olmak istediÄŸi yaÅŸa göre 42 ile 44 yıl arasında bir kariyer süresine sahip olması gerekiyor. Reform bu süreleri deÄŸiÅŸtirmiyor.

2027’den itibaren bir yılın emeklilik hesabına katılması için en az 156 gün (önceden 104’tü) çalışılmış ya da eÅŸdeÄŸer kabul edilen güne sahip olması gerekecek. Bu eÅŸdeÄŸer günler; iÅŸsizlik yardımı alınan süreler, hastalık veya malullük izinleri, bakım izinleri, engellilik ya da iÅŸ kazası nedeniyle çalışamama süreleri, doÄŸum, annelik, babalık, ebeveynlik izinleri ve süreli çalışma kesintilerini (crédit-temps) kapsıyor. Detaylar Federal Emeklilik Servisi’nin sitesinde yer alıyor.

Bunun dışında, 2027’den itibaren baÅŸka bir erken emeklilik seçeneÄŸi de olacak. 60 yaşında emekli olmak için malus uygulanmadan 42 yıl boyunca her yıl 234 gün fiilen çalışılmış olması gerekecek. Bu, 18 yaşında çalışmaya baÅŸlayıp en az %75 oranında süreli çalışarak kesintisiz 42 yıl çalışanları kapsıyor. Bunun için sadece geçici iÅŸsizlik “fiili çalışma” olarak kabul ediliyor.

KiÅŸisel çalışma günlerinizi öÄŸrenmek için Mypension.be sitesine girerek yıllık emeklilik dökümünüzü kontrol edebilirsiniz.

Bonus emeklilik sistemi nasıl işleyecek?
Bonus, yasal emeklilik yaşı olan 66’nın (2030’dan sonra 67) ardından çalışmaya devam eden kiÅŸilere uygulanacak. Ancak bunun için iki koÅŸul var: En az 35 yıl boyunca her yıl 156 gün çalışılmış olması ve toplamda en az 7.020 gün fiilen çalışılmış olması.

Bu uygulamada kısa ya da uzun süreli hastalık izinleri “çalışılmış gün” sayılmıyor. Yani 35 yıl boyunca sadece yarı zamanlı çalışmış olmak yetmiyor. Bazı yıllarda yarı zamanlının üstüne çıkmak ya da askerlik, geçici iÅŸsizlik, bakım izinleri gibi dönemlerle bu sürelere katkıda bulunmak gerekiyor.

Bakım izinlerine örnek olarak; doÄŸum, babalık, ebeveyn, emzirme, evlat edinme, misafir ebeveynlik, palyatif bakım için ayrılan süreler, engelli çocuÄŸa bakım ve iÅŸten uzaklaÅŸtırma dönemleri gösterilebilir. Bu izin türleri de ayrı bir reformla yeniden düzenlenecek.

Bu iki koÅŸulu yerine getirenler, çalıştıkları her ekstra yıl için emekli maaÅŸlarına %2 oranında bonus alacak. ÖrneÄŸin, aylık emekli maaşı 2 bin euro olan bir kiÅŸi 67 yaşında emekli olursa, maaşı 2 bin 40 euroya çıkar. 68 yaşında emekli olursa, maaşı 2 bin 80 euroya yükselir.

Bonus oranı doÄŸum yılına göre deÄŸiÅŸiyor:

• 1962 ve öncesinde doÄŸanlar: %2 bonus
• 1963–1972 arası doÄŸanlar: 2030’dan sonra %4 bonus
• 1973 sonrası doÄŸanlar: 2030’dan sonra %5 bonus

Malus nedir?
Malus, bonusun tersine iÅŸliyor. 66 yaşından önce emekli olanlara uygulanabiliyor. 42–44 yıl boyunca yılda 156 gün çalışmış olsalar bile, eÄŸer 35 yıl boyunca toplamda 7.020 gün ve yılda 156 gün çalışmamışlarsa maaÅŸlarında kesinti yapılabilecek.

Malus sisteminde de, tıpkı bonus sisteminde olduÄŸu gibi, yıllık 156 gün hesaplamasına bakım izni türleri (annelik, palyatif bakım, doÄŸum, ebeveynlik, süreli izin vb.), askerlik ve geçici iÅŸsizlik süreleri dâhil ediliyor. Ancak hastalık izinleri bu hesaba katılmıyor. Uzun süreli hastalık geçirenler için hükûmet, bu durumun olumsuz etkisini azaltacak önlemler öngörüyor, ancak bu konudaki ayrıntılar henüz açıklanmadı.

Yine de 35 yıl yarı zamanlı (günde 156 gün üzerinden 5.460 gün) ya da 44 yıl yarı zamanlı (6.864 gün) çalışmış olmak bu iki koÅŸulu karşılamak için yeterli deÄŸil. Daha uzun süre tam zamanlı çalışmış olmak veya yarı zamanlı çalışmayı yukarıda sayılan bakım izinleriyle desteklemek gerekiyor.

Federal Emeklilik Servisi’nin yıllık ortalama hesaplamalarına göre:

• 63, 64 veya 65 yaşında erken emekli olmak isteyenlerin en az 42 yıllık kariyere sahip olması gerekiyor. Emekli maaşında kesinti olmaması için bu yılların her birinde ortalama 167,1 gün fiilen çalışılmış olması ÅŸart (hastalık izinleri hariç).
• 61 veya 62 yaşında erken emeklilik için 43 yıllık kariyer gerekiyor. Emekli maaşının azalmasını önlemek için yıllık ortalama 163,3 gün fiili çalışma yapılmış olmalı.
• 60 yaşında erken emekli olmak isteyenlerin ise 44 yıllık bir kariyeri tamamlamış olması lazım. Bu durumda da yıllık ortalama en az 159,5 gün fiilen çalışılmış olmalı ki emekli maaşında düÅŸüÅŸ olmasın.

Malusun etkisi ne olacak?
EÄŸer yasal emeklilik yaşından önce emekli olur ve yukarıdaki iki ÅŸartı (156 gün/yıl ve toplam 7.020 gün) karşılamazsanız, maaşınızdan yıllık %2 oranında kesinti yapılacak. ÖrneÄŸin, aylık emekli maaşınız 2 bin euro ise ve 2027’de 65 yaşında emekli olursanız, maaşınız 1.960 euroya düÅŸecek. 2026’da 64 yaşında emekli olursanız, maaşınız 1.920 euro olacak.

Malus oranı da doÄŸum yılına göre artıyor:

• 1961–1965 arası doÄŸanlar: 66 yaşına ulaÅŸmadan her erken yıl için %2 kesinti (2030’dan sonra 67)
• 1966–1974 arası doÄŸanlar: 67 yaşından önce her yıl için %4 kesinti
• 1975 sonrası doÄŸanlar: 67 yaşından önce her yıl için %5 kesinti

Bu kesintiden kaçınmak için, yasal emeklilik yaşına kadar çalışmak gerekiyor. Ancak birkaç gün eksikse, emeklilik baÅŸvurusu ertelenip eksik günler tamamlanarak malus azaltılabiliyor. Güncel bilgilere reform web sitesi olan reformedespensions.be adresinden ulaşılabilirsiniz.
©Sonhaber.eu