Birkaç gün önce Türkmenistan heyeti Brüksel’i ziyaret etti ve Avrupa BirliÄŸi (AB) Enerji Komisyonu BaÅŸkan Yardımcısı MaroÅŸ Åžefçoviç ve Avrupa Komisyonu Enerji Genel MüdürlüÄŸü temsilcileriyle bir araya geldi.
GörüÅŸmelerde, enerji sektöründe Türkmenistan ve AB arasındaki iÅŸbirliÄŸi, ortaklığın yasal çerçevesinin modernleÅŸtirilmesi, Trans-Hazar doÄŸalgaz boru hattı inÅŸaatı projesinin uygulanması gibi konular üzerinde duruldu. Buna ek olarak, Hazar Kalkınma Kurumunun (CDC) ilkelerinin daha da iyileÅŸtirilmesi, ekonomik, çevresel ve ticari konular dahil olmak üzere bu enerji projesinin uygulanmasına yönelik çalışma grubunun müzakerelerinin sürdürülmesine deÄŸinildi.
AB yetkilileri, Trans-Hazar gaz boru hattının inÅŸaasına ve Türkmen doÄŸalgazı’nın Avrupa pazarına arzına büyük ilgi gösterdi. AB müzakerecileri bu büyük enerji projesinin uygulanmasında yatırım çekmeye istekli olduklarını belirttiler. Hazar Denizi’nin Hukuki Statüsü Konvansiyonunun kabulü sayesinde Hazar Denizi boyunca bir gaz boru hattı döÅŸenmesi için gerekli yasal çerçeve oluÅŸturulmuÅŸtur. Trans-Hazar doÄŸalgaz boru hattı projesi Hazar Denizi’nin Türkmen kıyısından, en az 30 yıl süreyle, her yıl 30 milyar metreküp miktarında doÄŸalgazın Avrupa pazarına arzını öngörüyor.
YÜRÜYEN YOL ALIYOR
Trans-Hazar doÄŸalgaz boru hattıyla (THBH) ilgili, bu projenin uygulanmasına karşı kaç tane “argüman” getirildi, ne kadar uzman gerekliliÄŸini kanıtlamak için mücadele etti veya tam tersine inÅŸaatının imkansızlığını savundu. Proje, daha sonraki süreçte, bölge ülkeleri için bir çekim merkezi haline geldi. THBH projesiyle eski dünyaya gaz arzının çeÅŸitlendirilmesini en üst düzeye çıkarmak için uÄŸraÅŸ veren Avrupa BirliÄŸi de ilgilendi. 2011 yılında Brüksel, Bakü-Tiflis-Ceyhan (BTC) boru hattının ve Bakü-Tiflis-Erzurum Güney Kafkasya DoÄŸalgaz Boru Hattı’nın (GKBH) devreye alınmasından önce AB’nin enerji önceliklerinden biri haline gelen THBH’nin hayata geçirilmesi konusunda, Türkmenistan ve Azerbaycan ile müzakerelere baÅŸlama talimatını onayladı.
Avrupa için THBH’nin ana deÄŸeri, Güney Gaz Koridoru adı verilen iddialı bir projenin parçası olarak Türkmen ve sonra Özbek ve Kazak gazını Avrupa pazarına tedarik etmektir. Son olarak, 12 AÄŸustos 2018’de Kazakistan’ın Aktau ÅŸehrinde, Hazar Denizi’nin Hukuki Statüsüne iliÅŸkin beÅŸ taraflı SözleÅŸme imzalandı. Bu, Türkmenistan’ın sadece Azerbaycan’la anlaÅŸarak, Trans-Hazar gaz boru hattını döÅŸemesine izin verdi. AÅŸkabad’ın yirmi yıldan uzun bir süredir ısrar ettiÄŸi bu iki taraflı anlaÅŸmaların yeterliliÄŸine dair bir fıkra hükmü, THBH’a yabancı yatırımların yolunu açmaktadır. Onun Hazar Denizi ve Kafkasya’dan Avrupa’ya olan rotası, Türkmen gazının Avrupa enerji piyasasına girmesine izin verecektir. Ä°sveç’te yaÅŸayan bir Orta Asya uzmanı olan Victoria Rodionova’ya göre “ÅŸimdi Türkmenistan’ın yatırım ortamı uluslararası ÅŸirketler için yeni renkler oluÅŸturacaktır”.
Bu, Türkmenistan Devlet BaÅŸkanı Yardımcısı R. Meredov öncülüÄŸündeki Türkmenistan delegasyonunun Brüksel’deki AB kurumlarının yetkilileriyle bir araya geldiÄŸi ziyaret ile teyit edildi. Özellikle, Avrupa BirliÄŸi Enerji Komisyonu BaÅŸkan Yardımcısı MaroÅŸ Åževçoviç ile bir toplantı yapıldı. Bu toplantıda, AB ile Türkmenistan arasında imzalanan ve 2008 yılında imzalanan Mutabakat ve Ä°ÅŸbirliÄŸi Mutabakat Zaptı çerçevesinde enerji sektöründeki Türkmenistan ve AB arasındaki iÅŸbirliÄŸini artırma konuları görüÅŸüldü.
Türkmen heyeti baÅŸkanı, AB’nin Türkmenistan’ın önemli bir ortağı olmaya devam ettiÄŸini ve Türkmen doÄŸalgazının Avrupa yönünde ilerlemesi için ortak enerji projelerini görüÅŸmeye devam etme hususunda ülkemizin ilgisini vurguladı. AB temsilcileri, sadece Türkmenistan’ın ulusal hedeflerini karşılamakla kalmayan, aynı zamanda kıtanın enerji güvenliÄŸini güçlendirmeyi amaçlayan bu önemli enerji projesinin uygulanmasında yatırım çekmeye yardımcı olma konusundaki isteklerini dile getirdiler.
Toplantının sonunda, taraflar yakıt ve enerji alanında verimli ve karşılıklı olarak yararlı bir iÅŸbirliÄŸi için, bu diyaloÄŸu hem ikili hem de çok taraflı düzeyde sistematik bir temelde sürdürmeyi kabul ettiler. Bu nedenle, Türkmenistan’ın herkes için faydalı olan bir boru hattını Avrupa istikameti doÄŸrultusunda döÅŸemeye açık çabalarının sonuçları yavaÅŸ yavaÅŸ olsa da, ana hatları ile belirmeye baÅŸlıyor. Dedikleri gibi, yürüyen yol alıyor. www.belcikaaydinhaber.com
