Güney Afrika Cumhuriyeti'nin Ä°srail aleyhine Uluslararası Adalet Divanında (ICJ) açtığı ve bugün ihtiyati tedbir talebine iliÅŸkin duruÅŸmaların baÅŸlayacağı "soykırım" davasına ülkelerden ve insan hakları kuruluÅŸlarından destek açıklamaları hızla artıyor.
Ä°srail'in 7 Ekim'den bu yana Filistin topraklarındaki uluslararası hukuk ihlalleri sürerken Güney Afrika, 29 Aralık 2023'te, 1948 tarihli BirleÅŸmiÅŸ Milletler (BM) Soykırımın Önlenmesi ve Cezalandırılması SözleÅŸmesi'ni ihlal ettiÄŸi gerekçesiyle Ä°srail aleyhinde dava açarak ihlallerin durdurulmasına yönelik önemli bir adım attı.
Güney Afrika'nın, Ä°srail’in Gazze’deki saldırılarını sonlandırmasına iliÅŸkin ICJ’den ihtiyati tedbir talebinde de bulunduÄŸu davaya Ä°slam Ä°ÅŸbirliÄŸi TeÅŸkilatı ve diÄŸer uluslararası kuruluÅŸların yanı sıra baÅŸta Türkiye’nin de bulunduÄŸu birçok ülke ve STK’den destek açıklamaları gelmeye devam ediyor.
Güney Afrika’nın açtığı davaya desteÄŸini açıklayan ülkeler
Davaya desteÄŸini açıklayan ilk ülke olan Filistin, 29 Aralık'ta DışiÅŸleri Bakanlığının X hesabından yaptığı açıklamada, Güney Afrika'nın, Ä°srail'in soykırım suçu iÅŸlediÄŸine iliÅŸkin Uluslararası Adalet Divanı'nda açtığı davayı memnuniyetle karşıladığını belirtti.
Malezya DışiÅŸleri Bakanlığı, 2 Ocak'ta yayımladığı açıklamada, Güney Afrika'nın baÅŸvurusunun memnuniyetle karşılandığını belirterek, "1967 öncesi sınırlara dayalı, baÅŸkenti DoÄŸu Kudüs olan" bağımsız bir Filistin devletinin tanınması çaÄŸrısı yaptı.
Davaya desteÄŸini açıklayan ülkelerin başında gelen Türkiye adına 3 Ocak’ta DışiÅŸleri Bakanlığı Sözcüsü Öncü Keçeli tarafından yapılan paylaşımda Güney Afrika’nın, Ä°srail aleyhine ICJ'de gerçekleÅŸtirdiÄŸi baÅŸvurunun memnuniyetle karşılandığı vurgulandı.
Türkiye’nin açıklamasında "Keza, yapılan bu baÅŸvuru uyarınca, Uluslararası Adalet Divanının (UAD) Ä°srail'in Gazze'ye yönelik saldırılarını durdurmasını içeren bir geçici tedbir kararı alması beklenmektedir. Türkiye, bu kararın uygulanmasının da takipçisi olacaktır." ifadelerine yer verildi.
Ürdün BaÅŸbakan Yardımcısı, DışiÅŸleri ve Yurtdışında YaÅŸayan Ürdünlüler Bakanı Ayman Safadi, 4 Ocak’ta yayımladığı açıklamada, ülkesinin Güney Afrika tarafından Ä°srail'e karşı ICJ’de açılan davayı desteklediÄŸini bildirdi.
Belçika BaÅŸbakan Yardımcısı Petra De Sutter, ülkesinin Ä°srail'in Gazze'deki soykırım tehdidine karşı sessiz kalamayacağını ve Güney Afrika'nın Ä°srail'i soykırımla suçlayarak açtığı davaya destek verilmesi çaÄŸrısında bulunarak, "Belçika, Gazze'deki insanların sonsuz çilesini sadece kenarda izleyemez. Soykırım tehdidine karşı harekete geçmeliyiz. Belçika'nın, Güney Afrika'nın liderliÄŸini takip ederek Uluslararası Adalet Divanında eyleme geçmesini istiyorum. Belçika hükümetine bu öneride bulunacağım." ifadelerini kullandı.
Maldivler DışiÅŸleri Bakanlığından yapılan açıklamada, Ä°srail aleyhine ICJ’de "soykırım" davası açılmasından memnuniyet duyulduÄŸu belirtilerek, Gazze'de derhal ateÅŸkes saÄŸlanması ve Filistin halkına yardım ulaÅŸtırılması için insani koridorların açılması çaÄŸrısı yapıldı.
Ayrıca, BangladeÅŸ, Namibya, Malezya ve Pakistan'ın BM elçileri, 9 Ocak'ta BM Genel Kurulundaki konuÅŸmalarında Güney Afrika tarafından açılan soykırım davasına desteklerini ifade etti.
Endonezya DışiÅŸleri Bakanlığı Sözcüsü Lalu Muhammad Iqbal, davaya destek verdiklerine iliÅŸkin açıklamasında, "Ahlaki ve siyasi açıdan Endonezya, Güney Afrika'nın Gazze'de yapıldığı iddia edilen soykırıma karşı harekete geçmesi için ICJ'deki giriÅŸimini tamamen desteklemektedir." ifadesini kullandı.
Bolivya DışiÅŸleri Bakanlığından 7 Ocak'ta yapılan yazılı açıklamada, "Bolivya, ICJ nezdinde, Ä°srail Devleti aleyhine dava açan Güney Afrika Cumhuriyeti'nin attığı tarihi adımı takdirle karşılamaktadır." ifadesine yer verilerek uluslararası topluma Güney Afrika'nın açtığı davaya destek olunması çaÄŸrısı yapıldı.
Venezuela, 9 Ocak'ta DışiÅŸleri Bakanlığınca yayımlanan açıklamada, Güney Afrika'nın Filistin halkını savunmak amacıyla ICJ nezdinde Ä°srail'e karşı açtığı davayı desteklediÄŸini belirterek, Bolivya’ya benzer ÅŸekilde uluslararası topluma Güney Afrika’nın açtığı davaya destek olunması çaÄŸrısında bulundu.
Nikaragua hükümeti, 9 Ocak'taki yazılı açıklamasında, "Güney Afrika'nın Gazze Åžeridi'ndeki soykırım nedeniyle Ä°srail'e karşı ICJ'ye yaptığı baÅŸvuruyu memnuniyetle karşılıyoruz." ifadesini kullandı.
Ä°ran DışiÅŸleri Bakanlığı, 10 Ocak'taki yazılı açıklamasında, Güney Afrika'nın davasına tam destek verildiÄŸini kaydederek, "Ä°ran Ä°slam Cumhuriyeti, ayrıca Güney Afrika hükümetinin eylemini, uluslararası hukuka uygun ve Filistin halkını destekleyen sorumlu, cesur ve onurlu bir adım olarak selamlıyor ve uluslararası toplumu, iÅŸlenen suçların faillerinden hesap sorulması için kararlı bir ÅŸekilde harekete geçmeye çağırıyor." ifadesine yer verdi.
Brezilya DışiÅŸlerinden 10 Ocak'ta yapılan yazılı açıklamada, Güney Afrika'nın, Ä°srail'in soykırım veya baÄŸlantılı suç teÅŸkil edebilecek tüm eylemlerini derhal durdurması talebiyle Uluslararası Adalet Divanındaki giriÅŸiminin desteklendiÄŸi vurgulandı.
Kolombiya Devlet BaÅŸkanlığından 10 Ocak’ta yapılan yazılı açıklamada, CumhurbaÅŸkanı Gustavo Petro yönetimindeki Kolombiya Hükümetinin, Güney Afrika tarafından Lahey'deki Uluslararası Adalet Divanında Ä°srail aleyhine açılan davayı memnuniyetle karşıladığı kaydedildi.
Progressive International Konseyinin sitesinde yer alan açıklamada, devletlerin yanı sıra dünya genelinden binin üzerinde insan hakları kuruluÅŸunun, "Güney Afrika'nın Ä°srail'e Karşı Soykırım SözleÅŸmesi Davasını Destekliyoruz" baÅŸlıklı bildiriye imza attığı ve Güney Afrika davasını desteklemek üzere diÄŸer hükümetlerin, ICJ'deki davaya "müdahil" olmaya davet edildiÄŸi bildirildi.
Buna ek olarak yeni kurulan Filistin'de Soykırımı Durdurmak için Uluslararası Koalisyonunun (ICSGP), dünyanın dört bir yanından 800'den fazla kuruluÅŸun da imzacıları arasında bulunduÄŸu Güney Afrika’nın davasına destek mektubunda "iÅŸgalci Ä°srail güçleri tarafından her gün iÅŸlenen soykırım eylemlerinin açık kanıtlarına raÄŸmen" Ä°srail yönetiminin diÄŸer ülkelerden Güney Afrika'nın davasını kınamalarını istemesi eleÅŸtirildi.
Bunun yanında Ä°ngiltere'den "change.org" sitesi üzerinden Güney Afrika'nın ICJ’de Ä°srail'e karşı açtığı soykırım davasına destek için baÅŸlatılan imza kampanyasına dünyanın dört bir yanından 320 binden fazla kiÅŸi katıldı.
Güney Afrika'nın açtığı davaya desteÄŸini açıklayan kuruluÅŸlar
Ä°slam Ä°ÅŸbirliÄŸi TeÅŸkilatı (Ä°Ä°T), 30 Aralık'taki yazılı açıklamasında, "Ä°Ä°T, Ä°ÅŸgalci Ä°srail'in Filistin halkına karşı iÅŸlediÄŸi soykırım suçu nedeniyle Güney Afrika Cumhuriyeti'nin ICJ'de açtığı davayı memnuniyetle karşılıyor." ifadesini kullanırken soykırımın durdurulması için hızlı bir ÅŸekilde müdahale edilmesi amacıyla Divan'a "acil önlemler alma" çaÄŸrısında bulundu.
Arap BirliÄŸi Genel Sekreteri Ahmed Ebu Gayt, 10 Ocak'ta X'ten yaptığı açıklamada, BirliÄŸin, Güney Afrika’nın Ä°srail'e karşı açtığı davaya tam destek verdiÄŸini belirterek, "Bu saldırgan savaşı durduracak ve Filistinlilerin kanının dökülmesine son verecek adil ve cesur bir karar bekliyoruz. Ä°nsani deÄŸerleri her ÅŸeyin üstünde tutan bu ilkeli tutumundan dolayı Güney Afrika hükümetine teÅŸekkür ediyorum." ifadelerini kullandı.
Uluslararası Af Örgütü, 10 Ocak'ta yaptığı açıklamada, Güney Afrika'nın Ä°srail aleyhine açtığı soykırım davasının Filistinli sivillerin korunmasına yardımcı olabileceÄŸi, iÅŸgal altındaki Gazze Åžeridi'ndeki insani felaketi sona erdirebileceÄŸi ve uluslararası adalet için umut ışığı sunabileceÄŸi kaydedilerek, Divan'ın vereceÄŸi geçici tedbirlerin uygulanmasıyla ölümlerin, yıkımların ve sivil acının engellenebileceÄŸi vurgulandı.
Divan'a desteÄŸini açıklayan ülkeler ve kurumlar
Fransa, Kosta Rika ve Avrupa BirliÄŸi (AB) Komisyonu, Güney Afrika'ya doÄŸrudan destekleyen açıklamalar yerine, ICJ'deki dava sürecini ve Divan'ın vereceÄŸi kararın destekleneceÄŸi yönünde açıklamalarda bulundu.
Fransa'nın BM Daimi Büyükelçisi Nicolas de Rivière, gazetecilerin Güney Afrika’nın açtığı davayla ilgili sorusunu, "Fransa, ICJ'nin güçlü bir destekçisidir. Bu konuda ne karar vereceklerini göreceÄŸiz ve kararın sonucunu destekleyeceÄŸimizden emin olacağız." ifadeleriyle yanıtlayarak, ICJ'de yürütülen süreci ve kararı destekleyeceklerini belirtti.
Latin Amerika ülkesi Kosta Rika, 5 Ocak'ta DışiÅŸleri Bakanlığınca yayımlanan yazılı açıklamada, ICJ'deki süreci dikkatle takip ettiklerini ve devletler arasındaki uyuÅŸmazlıkların uluslararası hukuka uygun ÅŸekilde barışçıl yöntemlerle çözülmesini desteklediklerini kaydederek, "Bu kuruma (ICJ) ve yargıçlarına, ayrıca buradan çıkan ve tüm taraflarca saygı gösterilmesi ve iyi niyetle uyulması gereken kararlara olan güvenimizi yineliyoruz." ifadelerini kullandı.
Avrupa BirliÄŸi (AB) Komisyonu sözcülerinden Peter Stano, 10 Ocak'taki basın açıklamasında Güney Afrika ile Ä°srail arasındaki dava hakkında görüÅŸ belirtmesinin uygun olmayacağını bildirerek, AB’nin ICJ’yi kurum olarak desteklediÄŸini ve devletlerin ICJ’de dava açma hakkının bulunduÄŸunu vurguladı.
Buna karşın ABD, Macaristan, Paraguay ve Guatemala gibi ülkeler, Güney Afrika'nın dava açmasına karşı çıkarak Ä°srail aleyhine açılan davayı haksız gördüklerini açıkladı.
