* 1492’de el konulan ve katedral yapılan Kurtuba Ulu Camii’nin geri verilmesi için Papa’ya, Ä°spanya Kardinalı’na ve Cordoba Piskoposu’na mektup yazdılar.

* 711 yılında Ä°spanya sahillerine gemileri ile yanaÅŸan Tarık bin Ziyad’ın baÅŸlattığı fetih sonrasında kurulan Müslüman Emevi Devleti, 800 yıl içinde yer yer meydana gelen ayaklanma ve savaÅŸlar sonrasında 1492 yılında sona ermiÅŸti.
* En son teslim olan Kurtuba’daki Ulu Cami katedral yapılmış ve Müslümanlara en    büyük zulüm baÅŸlatılmıştı.
* 800 Yıl hükmettikleri topraklarda ÅŸimdi camileri yok.

Ä°spanya’da ‘Andalusya’ (Endülüs) olarak bilinen bölgede yer alan Kurtuba (Cordoba) kentinde yaÅŸayan Müslümanlar, Papa Franciscus, Cordoba Piskoposu ve Ä°spanya Kardinalline önceki gün birer mektup göndererek, 1492’de el konulup katedral yapılan Ulu Cami’nin kendilerine verilmesini talep ettiler.
Mektupta, Andalusya’nın en önemli camilerinden biri olan ve daha sonra katedral yapılan yeri, yeniden camiye dönüÅŸtürülerek ve büyük bir açılış yaparak namaz kılmak istediklerini belirttiler. Müslümanlar ÅŸöyle devam ettiler: ‘Ä°spanya topraklarında, Müslümanlar ile Katolikler arasında asırlarca süren amansız savaÅŸlar, her iki tarafta nefret oluÅŸturmuÅŸtur. Ama, Müslümanlar, Yahudiler ve Katolikler arasında sıcak iliÅŸkiler de yaÅŸanmış ve akl-ı selim davranışlar ile olumlu kararlar alınmıştır. Asırlar sonra, Ulu Cami’nin bize verilmesi sayesinde, iki toplum arasındaki iliÅŸki dostluÄŸa dönüÅŸecektir.’

711 yılında, ÅŸahane mimarisi ile tanınan kilisenin yarısını Katoliklerden satın alan Müslümanlar, burası küçük gelince diÄŸer yarısını da satın almışlardı.
Ä°spanyolcada ‘Mezquita’ olarak anılan Ulu Cami, 20 bin kiÅŸilik kapasitesi ile Avrupa’nın en büyük camisiydi.
Cordoba’daki Müslümanlar, göndermiÅŸ oldukları mektuba verilecek olan cevabı merakla bekliyorlar.

ANDALUSYA-ENDÜLÜS

Cordoba, Sevilla, Zaragoza, Toledo ve Granada (Gırnata)’yı içine alan Endülüs’e 5 yıl önce TRT ekibi ile gitmiÅŸ ve uzun röportajlar yapmıştık.
Müslümanlar’ın ÅŸimdi Papa’dan istedikleri Ulu Cami’yi, tabii ki katedral olarak inceledik.
Üç dinin birleÅŸtiÄŸi kentlerden biridir Cordoba.
Bu çeÅŸitlilik, kente mistik bir hava katıyor.
‘Görülmesi Allah’ın emri’ iddiası ile Cami-Katedral’i, Roma lahit ve mozaiklerinin sergilendiÄŸi Alkazar Müzesi, Elhamra Sarayı’nı andıran muhteÅŸem bahçeleri, ÅŸadırvanları, fıskiyeleri ve birbirinden güzel binaları ile Cordoba, göz kamaÅŸtırıyordu.

SEVÄ°LLA

GeçmiÅŸin zenginliÄŸi, bugünün şıklığıyla harmanlanmış zarif bir ÅŸehirdir Sevilla. GüzelliÄŸi ile pek çok sanatçıya ilham kaynağı olan Sevilla’da, Cervantes Don KiÅŸot kitabını yazmıştır.
Ä°spanya’nın Endülüs özerk bölgesinin baÅŸkenti olan Sevilla, en çok nufusa da sahiptir. Sevilla, finansal ve kültürel açıdan da Güney Ä°spanya’daki en önemli kenttir.
Sevilla, Avrupa’nın sur içi bölgesi en geniÅŸ olan ÅŸehirlerinden biridir.

GRANADA

Nevada daÄŸlarının eteÄŸinde kurulmuÅŸ olan Granada, 1492’ye kadar, yani Ä°spanyollar’ın Emevi Devleti’ni teslim almasına kadar, tüccarların, sanatçıların ve bilim adamlarının raÄŸbet ettikleri muhteÅŸem bir yerdir.
Buradaki Elhamra Sarayı, Ä°spanya’ya gelen turistler tarafından en çok ziyaret edilen yeridir.
GeniÅŸ bulvarları, Katedralı ve çok iyi korudukları Müslüman dönemine ait eserleriyle, ziyaret edilmesi gereken bir ÅŸehirdir Granada.

TOLEDO

Kastilya La Mancha bölgesinin merkezi olan Toledo, Madrid’e 80 kilometre mesafede.
Toledo denince akla ilk gelen ÅŸey, bir orta çaÄŸ kenti ve demir atölyeleridir.
Åžehrin tüm tarihini gözler önüne seren tepelerden, Avrupa’nın en eski yerleÅŸim yerlerinden biri olan Toledo’nun büyüleyici manzarasını seyredersiniz.Toledo’nun ünlü meydanı olan, Plaza de Zocodover, turistler tarafından sıkça ziyaret ediliyor.Buraya giden dik yokuÅŸu daha zahmetsiz çıkabilmek için yürüyen merdivenler yapılmış.

PAPA VE AYASOFYA

Papa Franciscus, Ä°stanbul’da Ayasofya’nın birkısmının ibadete açılmasından sonra yaptığı açıklamada, “Aklım Ä°stanbul’da. Ben Azize Sophia’yı düÅŸünüyorum ve çok acı çekiyorum” demiÅŸti. Åžimdi aynı Papa’nın, Avrupa’nın göbeÄŸinde sayılan katedralin camiye dönüÅŸmesine ne diyeceÄŸi ÅŸimdiden belli gibi.
Åžimdi katedral olarak kullanılan Ulu Cami’yi ziyaretimiz sırasında, önümüzdeki kadın istavroz çıkarırken, kim bilir belki de bugünleri düÅŸünerek ben de fatiha okuyordum

“KURTUBA’NIN KALBÄ°NE KATEDRAL DÄ°KTÄ°LER”

Andalusya’da yaÅŸananlar hakkında açıklamada bulunan Ä°slam Tarihçisi Prof. Dr. Mehmet Özdemir ÅŸöyle diyor:
“Hıristiyan orduları Endülüs’te fethettikleri her yerde ulu camileri katedrale çeviriyorlardı. BaÅŸlarda Müslümanlar’ın kaldığı yerlerdeki bazı küçük mescitleri bırakıyorlardı. 1502’den sonra küçük mescitler de kiliseye çevrildi. Kurtuba Ulu Camii’ni de aynı ÅŸekilde katedrale çevirdiler. Çok büyük ayin ve törenlerle bunu yaptılar. Müslümanların giriÅŸine asla izin verilmedi. 1500’lerde caminin kalbinde bir katedral daha inÅŸa ettiler. Caminin orijinal yapısını bozdular. Papaların da bilgisi dahilinde yapıldı bunlar. Papa’nın tutarlı olabilmesi için Endülüs’te ve diÄŸer baÅŸka diyarlarda kilise veya katedrale çevrilen mescit ve camilere de üzülüyor olması gerekir.”

“IZDIRABIN Ä°ZLERÄ° TARÄ°HÄ° METÄ°NLERDE”

Ä°stanbul Üniversitesi Tarih Bölümü öÄŸretim üyesi Dr. Ersin Adıgüzel ÅŸunları söyledi:
“756’da kuruluÅŸundan itibaren Kurtuba ÅŸehri Endülüs’ün baÅŸkentiydi. Kurtuba Ulu Camii de bu ÅŸehirde inÅŸa edilen en büyük camiydi. 1236 yılında Müslümanlar bu ÅŸehri kaybettikten sonra cami katedrale çevrildi. Granada‘da, Valencia‘da, Toledo’da, Malaga‘da ve diÄŸer Endülüs ÅŸehirlerindeki ulu camiler yıkıldı ve yerine katedral yapıldı. Kurtuba Ulu Camii ise yıkılmadan katedrale çevrildi. Müslümanlar o günlerde yazdıkları ÅŸiirlerde bu durumdan duydukları derin kederi dile getiriyorlardı. Onlarca, yüzlerce cami ve mescit vasfını kaybetmiÅŸti. Sadece Endülüs’tekiler deÄŸil bütün Müslümanlar bu ızdırabı duyuyorlardı. Tarihi ve edebi metinlerde bu ızdırabın izlerini kolayca görebilirsiniz.”

CORDOBA 1236’DA KÄ°LÄ°SE YAPILDI

Eski Ulu Cami, ÅŸimdi ise Cordoba Katedral’ı olarak anılan yere, dünyanın dört bir yanından olduÄŸu gibi, Türkiye’den de ziyaretçi akını var. FotoÄŸrafta Türk mihmandar ziyaretçilere bilgi verirken.
Günümüzde ‘Córdoba Katedrali’ olarak adlandırılan  Kurtuba Ulu Camii (el-Mescidü’l-kebîr, el-Mescidü’l-câmi) Endülüs dinî mimarisinin en tanınmış ve en büyük binası. Yapımını 786’da I. Abdurrahman baÅŸlattı. Endülüs’ün 1236’da Katolik Hristiyanların eline geçmesinden sonra kiliseye çevrildi. Minareleri yıkılarak çan kulesi yapıldı. Orta bölümüne 1500’lerde bir katedral eklendi. 1984‘te UNESCO Dünya Kültür Mirası listesine alındı. Müslümanlar katedralin bir bölümünün ibadete tahsisi için UNESCO nezdinde de birçok giriÅŸimde bulundu ama netice alınamadı. Åžu an hem kilise olarak hizmet veriyor hem de turistik olarak gezilebiliyor.
Endülüs Devleti’nin tarihini bir habere sığdırmak tabii ki imkânsız. Bu konuda Google’de araÅŸtırma yapıldığı zaman pek çok ilginç konuya rastlayabilirsiniz.
Ama isterseniz size, TRT için yaptığımız programlardan birini sunabilirim.

Aşağıdaki linke tıklayınız ve izleyiniz.
https://www.youtube.com/watch?v=6ZH6LABhGJA

 Programdaki konular:
-Ä°talya’da Lucera-Sicilya Müslümanları
-Endülüs Emevi devleti. Ä°spanya’da 800 yıl hüküm süren Müslüman devleti.
-Lale’yi Hollanda’ya gönderen Busbecque’nin yaÅŸamı. Busbecq’in mektuplarını Veyis
Güngör anlatıyor.
– Leiden’de lalenin ilk ekildiÄŸi Botanik Bahçesi
Endülüs’ü iÅŸlediÄŸimiz bir baÅŸkaprogram:
https://www.youtube.com/watch?v=6OKnb7qoWqA

– Etrüskler -Batı Anadolu’dan veya Karadeniz’den Ä°talya’ya göç ettiler,
Roma medeniyetini başlattılar.
– Endülüs-Sevilla. Ä°spanya’da 800 yıl hüküm süren Müslüman devleti.Altın Kule.
– Almanya- Kültürümüze uygun yapılar.(Scwetsingen)
– Postdamdaki su deposu.
– Lale devri. Van Moer. Amsterdam Rijksmuseum. Alexander de Groot

Bu da Ä°spanya’dan bir baÅŸka ilginç program:

https://belgeselx.com/belgesel/bolum-1-uzaktaki-dostlar
Her yıl kutlanan Los Turkos Festivali