Son 10 yıldır Amerikan Ulusal Havacılık ve Uzay Dairesi'nde (NASA) çalışan astrofizikçi Umut Yıldız, Türkiye’ye dönerek çalışmalarına orada devam etme kararı aldı. Uzay alanında Türkiye’deki geliÅŸmelerden dolayı heyecanlandığını belirten Yıldız, “Åžu ana kadar yapılandan çok daha büyük planlar var. Bu geliÅŸmelere kayıtsız kalmak istemedim” diyor.
Yıldız, astrofizikçi olarak ve derin uzay iletiÅŸimi alanında çalıştığı NASA’dan ayrılarak Türkiye’deki Plan-S ÅŸirketinde çalışmaya baÅŸlıyor.

2,5 yıl önce, ÅŸirketin kuruluÅŸ aÅŸamasında Türkiye’ye davet edilen ve sonraki aylarda sürekli geliÅŸmelere dahil olan astrofizikçi, “Bu süreçte sisteme adapte olmaya baÅŸladım. Bu 2,5 sene içerisinde uzaya 5 tane uydu gönderdik. Normal ÅŸartlar altında bu; bütçe, mühendislerin ayarlanması, bürokratik iÅŸer gibi sebeplerden kolay deÄŸildir. Dünyada fazla eÅŸi benzeri yok” diyor.
Yıldız, bunu yapan insanların uzayla doÄŸrudan ilgili olmadığını ancak Türkiye’nin en iyi elektronik, bilgisayar, iletiÅŸim mühendislerinin bir araya gelerek bunları baÅŸardığını ifade ediyor:
“Türkiye'nin bu potansiyeli bir anda doÄŸru yere kanalize olduÄŸunda, çok güçlü bir ÅŸekilde iÅŸ yapabileceÄŸimizi gördük.”

Türkiye’nin uzay yolculuÄŸu

Yıldız, bir süredir uzayla alakalı çalışma yapan, TÜBÄ°TAK Uzay, TAI, ASELSAN gibi kurumlara dikkat çekiyor ve buna sivil uzay ÅŸirketlerinin de katılması gerektiÄŸini belirtiyor.
Türkiye’nin ilk Türk astronotu Alper Gezeravcı'nın uzaya gönderilmesi, Ay programı, navigasyon uyduları gibi farklı projeleri olan bir milli uzay programı var.
Yıldız, bu projelerin hayata geçirilmesi için gerekli irade ve bütçenin saÄŸlanması gerektiÄŸini söylüyor:
“Bence ÅŸimdiden daha da ileri projelerin ortaya çıkması lazım. Ay projesi var evet. Ama örneÄŸin ÅŸimdiden Mars'a gidecek bir projenin de en azından dillendirilmesi gerekiyor.
“DüÅŸünsenize bugün bir ortaokul öÄŸrencisi 10 sene, 15 sene sonra Mars'a gidecek aracın fikrini duysa, ‘bu aracı ben yapmak istiyorum’ ya da ‘onun verilerini ben kullanmak istiyorum’ der.”

Türkiye uzay yarışında nerede?

Uzay konusunda çok geliÅŸmiÅŸ ve biraz daha az bütçeli ülkelerin ardından grafiÄŸin bir anda aÅŸağı düÅŸtüÄŸünü, burada “hiçbir ÅŸey yapmayanlar ya da çok az ÅŸey yapanlar” olduÄŸunu belirtiyor Yıldız.
Ona göre, Türkiye ise ortada; ne çok geliÅŸmiÅŸ ne de çok düÅŸük konumda.
“Özellikle ülkenin bir programı olduÄŸu için, bu program dahilinde bir ÅŸeyler yapabiliriz, ben burada gelecek görebiliyorum” diyen Yıldız ÅŸunları ekliyor:
“Türkiye'de bugüne kadar bütün TÜRKSAT uydularını hep dışarıda yaptırmıştık ve Türkiye'de yapılmasına destek olmak için mühendislerimiz dışarıya gitmiÅŸlerdi. Åžu anda örneÄŸin TÜRKSAT 6A Türkiye'de yapılıyor.
“Bunun yanında özellikle benim ÅŸu anda geldiÄŸim uzay ÅŸirketinin uydularının yüzde 95’i Ankara Bilkent CYBERPARK’taki merkezde yapılıyor.
“Sadece bu ÅŸirket bile önümüzdeki yıllar içerisinde uzaya birkaç yüz uydu gönderecek. Bunların hepsinin Türkiye'de yapılıyor olması çok büyük bir ÅŸans ve biz bunu yapabilecek insanlara sahibiz.”

'Bu büyük riski alan iÅŸ insanları var›

Yıldız, uzay teknolojileri sektörünün her zaman devletlerle baÅŸladığını ancak daha sonra özel uzay ÅŸirketlerinin kurulduÄŸunu ve devletlerin geri çekilmeye baÅŸladığını belirtiyor
“ÖrneÄŸin ÅŸu anda Amerika, özellikle roketler, uzaya ulaÅŸtırma iÅŸini özel ÅŸirketlere verdi. Özel ÅŸirketlerle bürokratik engeller ya da gecikmeler azalıyor.
“Elon Musk, SpaceX'i kurduktan sonra sürekli bir yerlerden imza beklese, çok daha uzun yıllar sürebilirdi bugünkü konumuna ulaÅŸması.”
Bu nedenle özel ÅŸirketlerin desteklenmesi gerektiÄŸini belirten Yıldız’a göre, Türkiye'de de uzay ÅŸirketleri desteklenmeli çünkü bu projeler çok büyük risk gerektiriyor. Ancak bu riski alan Plan-S gibi ÅŸirketler olduÄŸunu ekliyor.