Yurtdışı Türkler ve Akraba Topluluklar BaÅŸkanlığı (YTB) tarafından Bulgaristan Türklerinin haklı davasının gelecek nesillere aktarılması ve verilen hukuk mücadelesine katkı sunması için hazırlanan “BELENE Ölüm Ä°çin Yer Sert Uçmak Ä°çin Gök Uzak” isimli sözlü tarih çalışması yayımlandı.
YTB tarafından, Bulgaristan’da 1984-1989 yılları arasında komünist rejim tarafından Türklere karşı uygulanan asimilasyon, kimliksizleÅŸtirme politikaları, iÅŸkenceler ve tarihe kara leke olarak geçen Belene kampı olaylarını unutturmamak için sözlü tarih çalışmaları baÅŸlatıldı.
Çalışmalar kapsamında öncelikle YTB koordinasyonu ve iÅŸ birlinde 2019 yılında TRT Ä°ç Yapımlar tarafından Belene Kampı maÄŸduru soydaÅŸlarla mülakatlar gerçekleÅŸtirilerek "Bin Dokuz Yüz Seksen Dokuz Belene" belgesel filmi hazırlandı. Film 7 Åžubat 2020 YTB’de gerçekleÅŸtirilen gala töreni ile izleyicilerle buluÅŸtu.
Hem belgesel filmi çerçevesinde yapılan mülakatlar hem de Bulgaristan Türkleri ile ilgili önemli kaynaklardan elde edilen bilgiler ışında ise sözlü tarih çalışmalarına devam edildi. YTB, Bulgaristan’dan zorunlu göçün 30. yılı kapsamında 1989 olayları, Belene kampı ve Bulgaristan Türklerini konu alan “BELENE Ölüm Ä°çin Yer Sert Uçmak Ä°çin Gök Uzak” isimli çalışmayı da literatüre kazandırdı. Prof. Dr. Tufan Gündüz’ün editörlüÄŸünde tamamlanan çalışma Bulgaristan Türklerinin tarihini ve onların etnik temizlik politikasına karşı verdikleri mücadeleyi canlı tanıkların anlatımıyla yansıtıyor. Eser aynı zamanda akademik çalışmalar için de önemli bir kaynak teÅŸkil ediyor.
ULUSLARARASI KAMUOYUNUN DÄ°KKATÄ°NE SUNULACAK
Çalışma ile, 1984-1989 yılları arasında Bulgaristan’da soydaÅŸlara yönelik gerçekleÅŸtirilen kültürel asimilasyonun uluslararası kamuoyunun istifadesine sunulması amaçlanıyor.
Hazırlanan sözlü tarih çalışmasında, Bulgaristan Türklerinin maruz kaldıkları zulüm, iÅŸkence, psikolojik baskı, beden ve ruh ezme, bilinç silme, tarihsizleÅŸtirme, mekândan ve zamandan soyutlama politikasına karşı verilen mücadeleyi, yaÅŸayan 83 Belene ve cezaevi maÄŸduru ile yakınları kendi ifadeleriyle anlatıyor.
Belge niteliÄŸi taşıyan çalışmayla yaÅŸanılan acıların gelecek nesillere aktarılması beklenirken eserin suçluların cezalandırılması için verilen mücadeleye de katkı saÄŸlayacağı düÅŸünülüyor.
Çalışmanın ilk bölümünde Bulgarlar için tam bir refah ve huzur süreci olan Türklerin hâkimiyetindeki Bulgaristan ele alınırken, ikinci bölümde ise Türkler için büyük acıların yaÅŸandığı dönem anlatılıyor. Üçüncü bölümde de Bulgaristan Devlet BaÅŸkanı Todor Jivkov döneminde yaÅŸanan bilinç katliamı ve kültür kırımına deÄŸiniliyor.
KOMÜNÄ°ST REJÄ°MÄ°N ASÄ°MÄ°LASYON VE KÄ°MLÄ°KSÄ°ZLEÅžTÄ°RME POLÄ°TÄ°KALARI
24 Aralık 1984 tarihinde Bulgaristan’da, komünist rejim Müslüman ve Türkleri din, dil, örf ve adetlerinden menederek kimliksizleÅŸtirmeye çalıştı. Gece Türk yerleÅŸim yerleri basılarak köyler ablukaya alındı. Asimilasyon politikaları çerçevesinde 24 Aralık sabahında toplu isim deÄŸiÅŸtirme kampanyası baÅŸlatılarak Åžubat 1985 yılına kadar devam etti. Ä°ki aylık süre içerisinde 800 binden fazla Bulgaristan Türkünün adı deÄŸiÅŸtirildi. Vefat edenlerin adları dahi deÄŸiÅŸtirildi. Totaliter rejim güçlerinin baskılarına itiraz eden Bulgaristan Türklerine karşı ise silahlı müdahale baÅŸlatıldı. Åžehit düÅŸenlerin yanı sıra birçok Bulgaristan Türkü tutuklanarak türlü iÅŸkencelere maruz bırakıldı ve Belene toplama kampına götürüldü. Asimilasyon ve kimliksizleÅŸtirme politikaları 1989 zorunlu göç ile devam etti.
