NASA'nın Mars'a gönderdiÄŸi Persevarence keÅŸif aracında bulunan "Ingenuity" adlı mini helikopteri tasarlayan ekipte yer alan Filistinli mühendis Loay Elbasyouni, “Bu tarihi olayın bir parçası” olmaktan onur duyduÄŸunu belirtti.
~Filistinli mühendis Loay Elbasyouni, Ä°srail ablukası altında Filistin’in açık hava hapishanesine çevrilen Gazze bölgesinden, NASA’da Ingenuity helikopterinin inÅŸasına uzanan baÅŸarı hikayesini AA muhabirine anlattı.
~Gazze’nin Beit Honoun ÅŸehrinde doÄŸup büyüyen Elbasyouni, 1998’de öÄŸrenci olarak ABD’deki Lousville Üniversitesine geldiÄŸini, bazen okuldan sonra pizza dağıtarak harçlığını çıkarttığını ve kendi imkanlarıyla elektrik mühendisliÄŸi alanında yüksek eÄŸitimini tamamladığını söyledi.
~Mezun olduktan sonra alternatif enerji, elektrikli araçlar ve uçaklar üzerine araÅŸtırmalar yapan Gazzeli mühendis, son çalıştığı özel ÅŸirkette, NASA için Mars’a gönderilen helikopteri yapan ekipte görevlendirildi.
~“Mars helikopteri önceleri sadece bir fikirdi”
Elbasyouni, süper hafif, elektronik güç, elektrikli uçak ve insansız hava araçları üzerinde uzmanlaşıp çalışmalar yaparken NASA ekibine seçildiÄŸini belirtti.
Elbasyouni ÅŸöyle devam etti:
"Mars’ta uçurulması düÅŸünülen helikopter önceleri 'Acaba olabilir mi?' diye sadece bir fikirdi. Sonra oyuncak gibi minyatür uçan bir alet geliÅŸtirdik. Hatta onu NASA’nın California'daki Jet Ä°tki Laboratuvarında (JPL) denedim, iyi bir test olmamıştı. Ancak testlerden öÄŸrendiklerimiz ve birçok matematiksel hesaplamalarla istenilen uçabilecek bir modele ulaÅŸtık.”
Çalışmaları sırasında bazen Mars atmosferinde uçabilecek bir cihazın mümkün olup olmayacağı konusunda ÅŸüpheye düÅŸtüÄŸünü dile getiren Elbousyouni, “1500 gram civarında, çok soÄŸuk ısıda çalışabilecek bir motor tasarlamak zorundaydık, tasarımı, inÅŸası, entegresi, gerçekten çok karmaşıktı.” diye konuÅŸtu.
Elbasyouni, projenin, farklı alanlarda farklı ekiplerle birlikte 2014’te baÅŸladığını belirterek diÄŸer NASA mühendisleriyle 4 yıldan fazla süre Ingenuity’nin tasarım ve inÅŸa ekibinde baÅŸmühendis olarak görev aldığını söyledi.
“NASA’nın canlı yayınını izlerken gözyaÅŸlarımı tutamadım”
NASA’dan Mars’a gönderilecek helikopter projesi ekibine dahil olduÄŸunu ilk öÄŸrendiÄŸinde çok sevindiÄŸini dile getiren Elbasyouni, ÅŸöyle devam etti:
“Göreve kabul edildiÄŸim zaman çok heyecanlandım. Mars’a bir ÅŸey göndereceÄŸimizi biliyordum. (Ingenuity) Mars’a güvenli bir ÅŸekilde indiÄŸi gün, tamam dedim, Mars’a, orada çalışacak bir parça donanım koymayı baÅŸarmıştım, bu çok mutluluk vericiydi. Ä°lk uçuÅŸunu yaptığı zaman ise attığım sevinç çığlığıyla gece yarısı binanın yarısını uyandırdım. NASA’nın canlı yayınını izlerken gözyaÅŸlarımı tutamadım.”
Kendisini, 1900’lerin başında ABD’de ilk uçuÅŸ denemesi gerçekleÅŸtiren Wright kardeÅŸler gibi hissettiÄŸini belirten Elbasyouni, “Çok endiÅŸeliydim, büyük risk almıştık ama ÅŸu an kendimi tarihi bir olayın parçası gibi hissediyorum.” dedi.
Elbasyouni, Ingenuity’nin 4 defa baÅŸarıyla uçurulduÄŸunu ifade ederek “Çok etkileyici fotoÄŸraflar gönderdi. Aslında beklentileri aÅŸtı. BeÅŸinci ve son uçuÅŸunu yapmasını da heyecanla bekliyorum.” diye konuÅŸtu.
Elektrikli araçlar ve havacılık alanlarında mühendislik çalışmalarına devam edeceÄŸini aktaran Elbasyouni, elektrikli enerji kullanımı alanında yeni keÅŸiflerle ilgilendiÄŸini ve ileride kendi ÅŸirketini kurabileceÄŸini söyledi.
DoÄŸup büyüdüÄŸü Gazze'ye abluka nedeniyle 12 yıl gidemedi
Ä°srail’in iÅŸgali altındaki Gazze’de, Filistin’in sayılı cerrahlarından bir babanın oÄŸlu olarak büyüdüÄŸünü anlatan 42 yaşındaki Elbasyouni, ülkesindeki vatandaÅŸların kötü ÅŸartlara raÄŸmen çok gayretli insanlar olduÄŸunu vurguladı.
Elbasyouni, “Ailemde birçok baÅŸarılı insan vardı. Ben de genç yaşımdan beri ÅŸartlara beni baÅŸarılardan alıkoyacak ÅŸekilde bakmadım. BaÅŸarılı olacağıma inanıyordum. Dürüst olmam gerekirse, hala hedeflerime ulaÅŸmış deÄŸilim.” ifadelerini kullandı.
Gazze’nin Ä°srail’in kuÅŸatması altında olmasından dolayı ailesini 12, kardeÅŸlerini 14 yıl göremediÄŸini vurgulayan Elbasyouni, “Sınırlar kapalı olduÄŸu için Gazze’yi ziyaret edememek, aileyi görememek gerçekten çok zordu. Gazze’de olmayı tercih ettiÄŸimiz halde, ailem bizlere yakın olabilmek için Gazze'den Almanya’ya yerleÅŸmek zorunda kaldı.” dedi.
Elbasyouni, sözlerine ÅŸöyle devam etti:
“Yasal olarak benim Gazze’ye gidiÅŸimi engelleyen bir ÅŸey yok ama bu bir risk. Bir mühendis olarak her ÅŸeyi hesaplayarak bir zaman çizelgesi tahmininde bulunabilirim ama eÄŸer Gazze’yi ziyaret etmek istesem bunun çizelgesi var mı, bunu cevaplayamam. Sınırlar ne zaman açılacak, ne zaman kapanacak, içeri girebilecek miyim, girersem dışarı çıkmam ne kadar sürecek, hiçbirini bilemem. Bunun için kariyerimi, iÅŸimi riske atmam gerekecek.”
Bir defasında Almanya’dan Gazze’ye giden ailesinin 9 ay ÅŸehirde mahsur kaldığını anlatan Elbasyouni, “Vizelerinin tarihi geçti, açıldı mı diye her gün Rafah sınır kapısına gidip geldiler, bu o kadar kolay deÄŸil, açıklaması çok zor.” diye konuÅŸtu.
Elbasyouni, Gazze halkının bütün zorluklara raÄŸmen ümitlerini asla kaybetmemesi gerektiÄŸinin altını çizerek “Ben ‘imkansız misyon’ adını verdiÄŸim bir görevde çalıştım. Ä°mkansız görüneni mümkün hale getirdik. Hayal kurdum, gerçek oldu. Onlar da hayallerini gerçekleÅŸtirmekten ümidini kesmemeli.” dedi.
Mars’a gönderilen keÅŸif aracı Perseverance ve mini helikopteri Ingenuity
NASA'nın California'daki Jet Ä°tki Laboratuvarı'nda inÅŸa edilen ve plütonyum yakıtıyla çalışan Perseverance keÅŸif aracı, 30 Temmuz 2020’de fırlatıldıktan yaklaşık 7 ay sonra 18 Åžubat’ta Mars’a inmiÅŸti.
Mars'a gönderilen araçlar içinde en geliÅŸmiÅŸ teknolojik özelliklere sahip Perseverance’ın Kızıl Gezegen'deki yeni misyonunun gerçekleÅŸmesi için altyapı çalışmalarına 2,4 milyar dolar, aracın yüzeye inmesini ve çalıştırılmasını mümkün kılan sistem için de 300 milyon dolar harcanmıştı.
Perseverance ile gönderilen mini helikopter Ingenuity de 19 Nisan'da gerçekleÅŸtirdiÄŸi yaklaşık 1 dakikalık ilk baÅŸarılı uçuÅŸuyla "baÅŸka bir gezegende uçurulan ilk hava aracı" olarak tarihe geçmiÅŸti.
Toplam 4 uçuÅŸ gerçekleÅŸtiren, yaklaşık 1,5 kilogram ağırlığındaki Ingenuity, her uçuÅŸunda Perseverance’den 5 ila 6 metre yükseklikte 2 dakikaya yakın havada kalmış ve üzerindeki renkli kamerayla çektiÄŸi görüntüleri dünyaya göndermiÅŸti.
Mars'taki atmosfer yoÄŸunluÄŸunun Dünya'nın yaklaşık yüzde 1'i kadar olması nedeniyle NASA mühendisleri, Ingenuity'yi yerden kaldırmak için ultra hafif malzemeler ve Dünya'da gerekenden daha hızlı dönen, her biri 123 santimetre uzunluÄŸunda 4 adet pervane kullanmıştı.
