Beşar Esad yönetiminin devrilmesinin ardından ülkede normalleşme ve yeniden yapılanma sürecini hızlandıran Suriye yönetimi, bir yandan siyasî ve ekonomik reformlara odaklanırken diğer yandan art arda yaşanan güvenlik gelişmeleri nedeniyle alarm durumuna geçti.
Bölgedeki kaynaklardan edinilen bilgilere göre, İsrail'in ülkenin güneyindeki askeri hareketliliğini artırması ve geçen hafta ABD ile Suudi Arabistan'ın Irak'ta Haşdi Şabi hedeflerine düzenlediği hava saldırılarının ardından Şam yönetimi olası güvenlik risklerine karşı sınır hattındaki askerî tedbirlerini genişletti.
Irak ordusu ile Haşdi Şabi güçlerinin Suriye sınırında ağır silahlarla konuşlanmasının ardından Suriye ordusu da sınır hattına zırhlı birlikler ve özel kuvvetler sevk etti. Orduda izinlerin kaldırıldığı, çok sayıda askeri birliğin özellikle Irak sınırındaki kritik noktalara kaydırıldığı belirtiliyor.
Şara-Abdi görüşmesinde entegrasyon süreci masadaydı
Askerî hareketliliğin sürdüğü bir dönemde Şam yönetimi, Kuzeydoğu Suriye konusunda diplomatik temaslarını yoğunlaştırdı.
Suriye Geçici Cumhurbaşkanı Ahmed Şara, Halk Sarayı'nda SDG Genel Komutanı Mazlum Abdi ve Kuzeydoğu Suriye yönetimi Dış İlişkiler Sorumlusu İlham Ahmed’i kabul etti. Görüşmeye Dışişleri Bakanı Esad Hasan Şeybani ile Deyrizor Valisi Ziyad El-Ayeş de katıldı.
Görüşmede, 29 Ocak'ta taraflar arasında varılan mutabakatın uygulanması, SDG'nin devlet kurumlarına entegrasyonu ve sürecin geldiği son aşama değerlendirildi. Ayrıca bölgesel gelişmeler ile idari konular da ele alındı. Bölgedeki kaynaklara göre taraflar, askeri entegrasyon konusunda önemli ilerleme sağlarken uygulamaya ilişkin teknik ayrıntılar üzerinde çalışmalarını sürdürüyor.
Barzani diplomasisinin merkezinde SDG dosyası vardı
Irak Kürdistan Bölgesel Yönetimi Başkanı Neçirvan Barzani'nin de Şam ziyareti sonrasında yayımlanan resmi açıklamalarda ekonomik iş birliği ve bölgesel ilişkiler öne çıkarıldı. Ancak bölgedeki diplomatik kaynaklar, görüşmelerin asıl gündeminin SDG ile Şam yönetimi arasındaki entegrasyon süreci olduğunu belirtiyor.
Kaynaklara göre Barzani, Ahmed El-Şara ile yaptığı görüşmede SDG'nin Suriye devlet kurumlarına entegrasyonu konusunda yürütülen müzakereleri değerlendirdi. Kürt siyasi çevrelerinden edinilen bilgilere göre Erbil yönetimi, SDG'nin bağımsız askeri yapısının sona erdirilmesini desteklerken, Suriye ordusuna katılacak birliklerde Kürt komutanların görev almaya devam etmesini savunuyor.
Çözüm bekleyen başlıklar masada kalmaya devam ediyor
Şam ile Kuzeydoğu Suriye yönetimi arasında yürütülen görüşmelerde askerî entegrasyonun yanı sıra siyasî ve idarî başlıklarda da müzakereler sürüyor. Taraflar arasında özellikle Kürtçe eğitim, yerel yönetimlerin statüsü, kadın askeri birliklerinin geleceği, üniversitelerin durumu, Semalka Sınır Kapısı'nın işleyişi, ticaret yollarının geliştirilmesi, yerinden edilenlerin dönüşü ve yeni anayasa kapsamında Kürtlerin siyasi, kültürel ve dil haklarının güvence altına alınması gibi başlıklarda henüz nihai uzlaşma sağlanamadığı belirtiliyor.
Bölgedeki kaynaklar, birçok konuda ilerleme kaydedilmesine rağmen özellikle idari yapı ve kültürel haklara ilişkin müzakerelerin devam ettiğini ifade ediyor.
Şeybani Ankara'da kritik temaslarda bulunacak
Yapılan görüşme ve temaslara paralel Şam-Ankara hattında da diplomatik trafiğin hız kazandığı gözleniyor. Suriye Dışişleri Bakanı Esad Hasan Şeybani'nin çalışma ziyareti kapsamında yarın Ankara'ya gelerek Dışişleri Bakanı Hakan Fidan ile görüşmesi bekleniyor. Görüşmelerde Türkiye-Suriye ilişkilerinin yanı sıra güvenlik, terörle mücadele, yeniden yapılanma, ekonomik iş birliği ve kuzeydoğu Suriye'nin merkezi yönetime entegrasyonu sürecinin ele alınacağı belirtiliyor. Diplomatik kaynaklara göre İsrail'in Suriye'nin güneyindeki faaliyetleri, Gazze'deki gelişmeler, Lübnan'ın güneyindeki durum ve bölgesel güvenlik başlıkları da görüşmenin gündeminde yer alacak.
Hama'da darbe iddiası gündeme geldi
Suriye'de son günlerde dikkat çeken bir diğer gelişme ise Hama'da yaşanan güvenlik hareketliliği oldu. Muhalif Arap kaynaklarında yer alan iddialara göre, Şara yönetimine karşı ordu içerisindeki bazı silahlı grupların darbe hazırlığı yaptığı öne sürüldü.
İddialarda yaklaşık 170 askeri komutan ve unsurun gözaltına alındığı, eski Sultan Süleyman Şah Tümeni'nin komutanı olarak bilinen Ebu Amşa'nın da soruşturmanın merkezindeki isimlerden biri olduğu ileri sürüldü. Aynı iddialara göre Hama kırsalındaki Deyr Şmil bölgesi güvenlik güçlerince kuşatılırken kent merkezinde de silahlı hareketlilik yaşandı.
Ancak Suriye yönetimi söz konusu darbe girişimi iddialarını doğrulayan herhangi bir resmi açıklama yapmadı. Bağımsız kaynaklar da 170 kişinin gözaltına alındığı veya Ebu Amşa'nın darbe girişimine öncülük ettiği yönündeki bilgileri henüz doğrulayabilmiş değil. Buna karşın Hama'da güvenlik güçlerinin yoğun hareketliliği ve operasyonların sürdüğü bilgisi farklı kaynaklar tarafından doğrulanırken, yaşananların iç güvenlik operasyonu mu yoksa iddia edildiği gibi bir darbe girişiminin bastırılmasına yönelik bir müdahale mi olduğu konusunda belirsizlik sürüyor.
