Son haftalarda baÅŸta Avrupa ülkeleri olmak üzere birçok bölgede ortaya çıkan maymun çiçeÄŸi salgını etkisini artırıyor. Ä°lk kez Afrika'da ortaya çıkan ve son haftalarda Amerika, Avrupa ve Avustralya kıtasına da yayılan maymun çiçeÄŸi virüsü ile ilgili merak edilenleri Ä°ngiliz uzmanlar yanıtladı.
~Tüm dünyada 6,5 milyon insanın ölümüne neden olan corona virüsün ardından bu kez maymun çiçeÄŸi virüsü endiÅŸesi yaÅŸanıyor. Aslında senaryo çok tanıdık. Gizemli bir virüs yayılmaya baÅŸlıyor, halk alarma geçiyor ve bilim insanları cevaplar arıyor…
Åžimdiye kadar 20 ülkede görülen maymun çiçeÄŸi virüsü endiÅŸe yaratırken, bilim insanları merak edilen soruları yanıtladı. Maymun çiçeÄŸi salgını pandemiye dönebilir mi? Yeni bir corona virüsü vakasıyla karşı karşıya mıyız? Ne kadar endiÅŸelenmeliyiz? En çok kim risk altında?
Ä°ngiltere SaÄŸlık GüvenliÄŸi Ajansı NHS’den uzmanlar merak edilen soruları yanıtladı.
EN SAVUNMASIZ GRUP AÇIKLANDI
NHS, genel nüfus için riskin düÅŸük olduÄŸunu söyledi ancak, “Ä°nsanlardan, vücutlarının herhangi bir yerinde lekeler, ülserler veya kabarcıklar gibi görünebilecek her türlü yeni döküntü veya lezyona karşı dikkatli olmalarını istiyoruz.” uyarısında bulundu.
Maymun çiçeÄŸi virüsünün özellikle bağışıklık sistemi güçsüz olan insanları etkilediÄŸini vurgulayan uzmanlar, çok yaÅŸlı ve çok genç kesimi de ‘savunmasız’ grup olarak iÅŸaretledi.
Peki maymun çiçeÄŸi yeni corona virüsü olabilir mi? Uzmanlara göre, Covid-19’a neden olan virüs gibi, maymun çiçeÄŸi de hayvanlardan insanlara sıçradı. Ancak iki virüs arasındaki tek benzerlik bu. BaÅŸlangıç ​​olarak, Covid’e neden olan virüs olan SARS-CoV-2 yeniydi. Hiç kimse, hiçbir yerde, buna karşı önceden bağışıklığa sahip deÄŸildi. Ancak maymun çiçeÄŸi virüsü yeni deÄŸil. Ä°lk olarak 1950’lerin sonlarında Danimarkalı bilim adamları tarafından, üzerinde çalıştıkları maymunlarda çiçek hastalığı benzeri bir hastalık geliÅŸtiÄŸinde tanımlandı. Ancak virüsün ismine raÄŸmen birincil taşıyıcılar maymunlar deÄŸil, fareler ve sincaplar gibi kemirgenlerin olduÄŸu bildirildi.
~VÄ°RÜS NASIL BULAÅžIR?
Maymun çiçeÄŸi virüsünün bir kemirgenin ısırması yoluyla veya veya virüsün neden olduÄŸu kan, vücut sıvıları veya derisindeki kabarcıklarla temas yoluyla insanlara bulaÅŸabileceÄŸi aktarıldı. Birisi enfekte olduÄŸunda, yakın fiziksel temas yoluyla diÄŸer insanlara virüsü bulaÅŸtırabileceÄŸi vurgulandı. Ayrıca, virüsün tükürükte bulunması nedeniyle öksürük veya hapşırma yoluyla yayıldığı aktarıldı.
Peki maymun çiçeÄŸi virüsü cinsel yolla bulaÅŸan bir hastalık mı? Bilim insanlarına göre, cevap kısaca hayır. Virüsün bulaÅŸması için cinsel temas birinci yol kabul edilmiyor. ÖrneÄŸin HIV gibi meni veya vajinal sıvılardan geçtiÄŸine dair henüz bir kanıt yok. Ancak cinsel iliÅŸki sırasında ten tene temas, eÅŸlerden birinde maymun çiçeÄŸi lezyonları varsa bulaÅŸmaya neden olabiliyor.
SEMPTOMLARI NEDÄ°R?
Peki hastalığın semptomları nedir? Maymun çiçeÄŸi virüsü baÅŸlangıçta grip benzeri bir etkiye neden olur. AteÅŸ, , baÅŸ aÄŸrısı, kas aÄŸrısı, sırt aÄŸrısı, ÅŸiÅŸmiÅŸ lenf düÄŸümleri (boyun, kasık veya kolların altında bulunan bezler) ve yorgunluk en çok görülen belirtiler arasında yer alır. Bir ila beÅŸ gün içinde, genellikle önce yüzde, sonra cinsel organlar da dahil olmak üzere vücudun diÄŸer bölgelerine yayılan bir döküntü ortaya çıkar.
Döküntü suçiçeÄŸine benzer. Küçük, sıvı dolu kabarcıklara dönüÅŸen kabarık noktalar olarak baÅŸlar. Bu kabarcıklar, sonunda düÅŸen kabuklara dönüÅŸür.
NASIL TESPÄ°T EDÄ°LÄ°R? Ä°YÄ°LEÅžME SÜRECÄ° NASIL?
Peki maymun çiçeÄŸi virüsü nasıl tespit edilir ve iyileÅŸme süreci nasıl olmalıdır?
Bir kiÅŸiye maymun çiçeÄŸi olduÄŸundan ÅŸüpheleniliyorsa, o kiÅŸiye tıpkı Covid-19 sürecindeki gibi PCR testi yapılmalıdır. Spesifik bir tedavi yoktur ve NHS ÅŸu anda semptomların hafif olması durumunda hastalara iyileÅŸene kadar evde kalmalarını tavsiye etti.
Hastalık daha ciddiyse, hastalara antiviral ilaçlar; çiçek hastalığı için tasarlanmış Tecovirimat ve Cidofovir dahil tedavi önerilebilir.
MAYMUN ÇÄ°ÇEĞİ VÄ°RÜSÜ ÖLÜMCÜL MÜ?
Maymun çiçeÄŸinin iki türü vardır ve dolaşımda olan Batı Afrika türü daha az öldürücü olarak bilinir. Orta Afrika veya Kongo Havzası varyantı daha tehlikelidir.
Bağışıklık sistemi zayıf olanlar, küçük çocuklar, hamile kadınlar ve yaÅŸlılar daha büyük risk altındadır.
Åžiddetli maymun çiçeÄŸi zatürreye, ciddi bir akciÄŸer rahatsızlığına ve sepsise, potansiyel olarak ölümcül bir bağışıklık sistemi reaksiyonuna, beynin ÅŸiÅŸmesine ve gözün önündeki ÅŸeffaf lens olan korneanın zarar görmesine baÄŸlı olarak görme kaybına yol açabilir.
ÇOCUKLAR Ä°ÇÄ°N TEHLÄ°KELÄ° MÄ°?
Peki maymun çiçeÄŸi virüsü çocuklar için tehlikeli mi?
Eldeki çok sınırlı bilgiye göre cevap evet. Dünya SaÄŸlık Örgütü, çocuklara virüs bulaşırsa, büyük olasılıkla daha az korunan bağışıklık sistemine zarar verebileceÄŸi için daha riskli olabileceÄŸini söyledi. Uzmanlar, Afrika’daki maymun çiçeÄŸi vakalarının en sık çocuklarda görüldüÄŸünü belirtirken, özellikle bölgede çocukların kemirgenlerle oyun oynaması sonucu bu durumun yaÅŸandığı vurgulandı.
ULAÅžIM ARAÇLARI RÄ°SKLÄ° MÄ°?
Uçak, otobüs, tren gibi ulaşım araçlarında maymun çiçeÄŸi virüsü kapmak mümkün mü?
Cevap evet. Uzmanlara göre, uçak veya otobüs gibi ulaşım araçlarında maymun çiçeÄŸi virüsü görülen bir kiÅŸinin hemen yanına oturmak veya bir metre yakının olmak, bir bireyi virüse orta derecede maruz kalma riskine sokacak senaryolar arasında yer alıyor. Ancak uzmanlar, 1 metre sınırı dışında yani uçakta üç sıra yanda veya arkada oturan kiÅŸilerin ‘düÅŸük riskli’ olduÄŸunu vurguladı. Bu kiÅŸilere asemptomatik kaldıkları sürece herhangi bir önlem almalarının önerilmediÄŸi de aktarıldı.
