2025 yılı, Orta DoÄŸu’daki büyük çatışmaların gölgesinde tarihi diplomatik adımlara ve siyasi depremlere sahne oldu. Gazze’de süren çatışmalar, Trump’ın radikal kararları, Ä°ran ve Ä°srail arasında tarihte ilk kez patlak veren doÄŸrudan savaÅŸ, Suriye’deki yönetim deÄŸiÅŸikliÄŸi ve Avrupa’daki saÄŸ dalga ile dünya sahnesindeki taÅŸlar adeta yerinden oynadı. Ä°ÅŸte 2025 yılının tüm ayrıntıları…
2025, dünya genelinde siyaset, diplomasi, çevre ve ekonomi gibi alanlarda büyük deÄŸiÅŸimlere ve krizlere sahne oldu.
Gazze’de devam eden insani krizin bölgesel bir savaÅŸa evrilmesi, Ä°srail ve Ä°ran’ın tarihte ilk kez doÄŸrudan karşı karşıya gelmesi ve Washington’daki yönetim deÄŸiÅŸikliÄŸi, bölgeyi adeta ateÅŸ çemberine çevirdi.
Ä°ÅŸte, dünyada 2025 yılı böyle geçti…
Trump yeniden iktidarda
ABD BaÅŸkanı Donald Trump, göreve baÅŸlamasıyla iç ve dış politikada köklü kararlar aldı. Biden döneminde geri dönülen Paris Ä°klim AnlaÅŸması’ndan bir kez daha çekilme kararı, 27 Ocak 2026’dan itibaren ABD’nin anlaÅŸma tarafı olmayacağını bildiren yazının BM’ye iletilmesiyle kesinleÅŸti.
Trump’ın dış politikası kapsamında ayrıca BM Ä°nsan Hakları Konseyi’nden ayrılma ve UNRWA’ya fonları kesme kararları da öne çıktı.
Peki ya Trump'ın ikinci baÅŸkanlık dönemine giden süreçte neler yaÅŸandı? Detaylar: 2024 ABD Seçimleri
Gözden Kaçmasın
Öte yandan, ABD iç siyasetinde eski BaÅŸkan John F. Kennedy suikastı dosyaları kamuoyuna açıldı. ABD Ulusal ArÅŸivi, 1123 belgeyi (yaklaşık 80 bin sayfa) eriÅŸime sundu.Ayrıca, New York’ta Kasım ayında yerel seçimlerde Demokrat Zohran Mamdani, oyların %50,4’ünü alarak ÅŸehrin ilk Müslüman belediye baÅŸkanı oldu.
Orta DoÄŸu’da neler oldu?
On yıllardır süregelen Esed rejimi deÄŸiÅŸirken, muhaliflerle yapılan “Zafer Konferansı” sonucu Ahmed Åžara geçiÅŸ dönemi cumhurbaÅŸkanı ilan edildi ve bu yeni yönetimle birlikte Türkiye-
Bu tarihi dönüÅŸümün perde arkasını, yeni dengeleri ve geleceÄŸe dönük zorlukları özel-dosya haberlerle derledik. Yeni Suriye'nin geliÅŸmeleri, tüm yönleriyle:
Ayrıca, 12 yıl aradan sonra Türk Hava Yolları Åžam’a sefer düzenlerken ABD de Sezar Yasası kapsamındaki yaptırımları önce askıya aldı ve yıl sonunda tamamen kaldıracağını açıkladı.
Bu yıl 7 Ekim 2023'ten bu yana tam iki yıl geçti ve Gazze’de süren çatışmalar devam etti. Fokus+ olarak Filistin davasını gündemde tutmaya devam ettik. Ayrıntılar:
Yüzyılın En Büyük Ä°nsanlık Suçuna Tanık Ol!
Öte yandan, BM Genel Kurulu’nda çok sayıda lider, Ä°srail saldırılarını durdurma ve Filistin devletinin kurulmasını destekleme çaÄŸrısı yaptı.
Uluslararası sularda Gazze’ye insani yardım götürmek isteyen “Küresel Sumud Filosu” gemileri ise Ä°srail’in drone saldırılarına uÄŸradı ve katılımcıların alıkonulması dünya çapında tepki çekti.
Fokus+ olarak bu tarihi yolculuÄŸu sahada gerçekleÅŸtirdiÄŸimiz özel röportajlar ve dosya haberlerle gündemde tuttuk. Detaylar: Fokus+ Özel: Küresel Sumud Filosu Gazze Yolunda
17 Kasım’da ise BirleÅŸmiÅŸ Milletler Güvenlik Konseyi, Gazze’de Barış Kurulu ve Uluslararası Ä°stikrar Gücü kurulmasını öngören ABD tasarısını kabul etti.
Bunların yanı sıra Kanada, Avustralya, Ä°ngiltere, Portekiz, Fransa, Monako, Belçika, Lüksemburg, Malta ve Avrupa'nın mikro devletlerinden San Marino, bu yıl Filistin Devletini resmen tanıdı.
Sudan’daki kriz her geçen gün büyüdü
Afrika’nın en stratejik ülkelerinden Sudan, 2023’ten bu yana yıkıcı bir iç savaşın içinde ve 2025 yılı içerisinde bu savaÅŸ çok acı bir boyutta sürmeye devam etti.
Ordu (SAF) ile Hızlı Destek Kuvvetleri (RSF) arasında baÅŸlayan güç mücadelesi, kısa sürede ülkeyi derin bir insani ve siyasi krize sürükledi.
BaÅŸkent Hartum’dan Darfur’a kadar geniÅŸ bir coÄŸrafyada çatışmalar, etnik gerilimleri tetikledi ve milyonlarca sivil evlerini terk etmek zorunda kaldı.
Peki bu savaÅŸ neden çıktı, taraflar neyi hedefliyor ve Sudan’ı nasıl bir gelecek bekliyor?
Detaylar için tıklayın: Sudan'da Neler Oluyor?
İran-İsrail Savaşı patlak verdi
Orta DoÄŸu, Haziran 2025’te adeta tarihi bir dönüm noktasına tanıklık etti.
SavaÅŸ 13 Haziran 2025’te Ä°srail’in Ä°ran’a büyük hava saldırıları düzenlemesiyle patlak verdi. Ä°srail savaÅŸ uçakları Tahran’daki nükleer tesisler ve askeri tesisleri vurdu ve “Ä°ran’ın nükleer silah geliÅŸtirmesine engel olmayı” amaçladığını açıkladı.
Bu baskına tepki olarak Ä°ran, Ä°srail hedeflerine balistik füzeler ve insansız hava araçlarıyla karşılık verdi. Taraflar ertesi günlerde de misillemelere devam ederek çatışmaları tırmandırdı.
14–18 Haziran’da taraflar aralıklı füze ve hava saldırıları düzenlemeye devam etti. Ä°srail Hava Kuvvetleri bu dönemde de Tahran ve çevresindeki askeri altyapıyı vurdu, Ä°ran ise Ä°srail’in batı bölgelerine füzeler gönderdi.
19 Haziran’da ise Ä°srail, Ä°ran’ın nükleer tesislerine ikinci kez saldırırken, Ä°ran da Soroka Hastanesi’ni hedef aldı.
22 Haziran’da ABD, operasyona dahil olarak B-2 bombardıman uçaklarıyla Ä°ran’daki üç nükleer tesisi vurdu. Bu saldırı sonrasında BM Güvenlik Konseyi olaÄŸanüstü toplandı.
23 Haziran’da Ä°ran, ABD’nin Doha’daki Al Udeid Üssü’ne sınırlı bir füze saldırısı yaptı. Bu hamle, ABD’nin hafta sonu Ä°ran’a düzenlediÄŸi nükleer tesis saldırılarına misilleme olarak yorumlandı.
Bu süreçte Ä°ranlı yetkililer, Ä°srail’in saldırılarında yüzlerce sivilin öldüÄŸünü, binlercesinin yaralandığını bildirdi, Ä°srail de Ä°ran’ın saldırılarında onlarca sivil kaybı duyurdu.
SavaÅŸ 12 gün sürdükten sonra, bugün varılan anlaÅŸmayla ateÅŸkes yürürlüÄŸe girdi. ABD BaÅŸkanı Trump, 24 Haziran sabahı taraflara iki aÅŸamalı bir ateÅŸkes önerisi sundu. Sabah 07:30 itibarıyla hem Ä°srail hem Ä°ran fiilen saldırıları durdurduÄŸunda ateÅŸkes ilan edildi.
Bu kritik sürecin her aÅŸamasını uzman analizleri ve kapsamlı özel-dosya haberler ile takip ettik. Ä°ÅŸte Ä°srail-Ä°ran savaşının arka planı, olası sonuçları ve çok daha fazlası: Ä°ran-Ä°srail Savaşı
Almanya’da yeniden CDU iktidarı
Eylül sonunda Almanya’da yapılan federal seçimlerde muhalefetteki Hristiyan Demokrat Birlik (CDU/CSU) yaklaşık %29 oy alarak birinci parti oldu.
CDU/CSU lideri Friedrich Merz, zafer konuÅŸmasında önceliÄŸinin Avrupa'yı güçlendirmek olacağını, böylece ABD'den bağımsızlıklarını elde edebileceÄŸini söyledi.
Papa XIV. Leo
Yeni bir papa…
Avrupa’da Katolik Kilisesi’nin ruhani lideri Papa Franciscus’un Nisan ayında 88 yaşında hayatını kaybetmesi büyük yankı uyandırdı ve sonrasında 8 Mayıs’ta ABD’li Kardinal Robert Prevost yeni papa II. Leo adıyla seçildi.
2025 diplomasi trafiÄŸi
2025, savaÅŸ ve kriz bölgelerinde diplomasi trafiÄŸinin hızlandığı bir yıl oldu.
Rusya ve Ukrayna arasındaki savaşın sonlandırılması amacıyla Türkiye’nin ev sahipliÄŸinde Ä°stanbul’da iki kez üst düzey barış müzakeresi yapıldı.
Ä°lk tur görüÅŸmeler 5-16 Mayıs’ta gerçekleÅŸti ve ateÅŸkes saÄŸlanamasa da 1000’er esir takası konusunda mutabakat saÄŸlandı.
Ä°kinci tur ise 2 Haziran’da yine Ä°stanbul’da toplandı ve bu görüÅŸmelerden esir deÄŸiÅŸimi ile yaralı ve ceset teslimi gibi insani konularda ilerleme çıktı.
Çin-ABD gerilimlerinin yatıştırılması için de diplomatik adımlar da atıldı.
Mayıs ayında Cenevre’de yapılan toplantıda iki ülke, 90 günlüÄŸüne yüksek gümrük tarifelerini düÅŸürmeyi kabul etti.
Temmuz sonunda ise Stockholm’de uzlaşı saÄŸlanarak tarafların bu geçici tarife molasını uzatmak için çalışmayı kabul etmesiyle "tarife savaÅŸlarındaki" tansiyon düÅŸürüldü.
COP30
Öte yandan uluslararası iklim diplomasisinde COP30 öne çıktı.
Burada alınan kararlarla 2026 COP31’e Türkiye’nin ev sahipliÄŸi ve dönem baÅŸkanlığına seçilmesine karar verildi.
