2 Temmuz, bir katliam tarihi olarak hafızalara kazınmış durumda. Yazar ve sanatçılardan oluÅŸan 33 kiÅŸinin Sivas’ta kaldığı otelde yakılarak öldürülmesinin üzerinden 27 yıl geçti. Olaylar sonucunda iki otel görevlisi ile iki gösterici de ölmüÅŸ ve toplamda 37 kiÅŸi yaÅŸamını yitirmiÅŸti.
~~2 Temmuz 1993 tarihinde Sivas Madımak Oteli'nde çoÄŸunluÄŸu Alevi 33 yazar ve ozan ile iki otel çalışanı yakılarak öldürülmüÅŸtü. Sivas’ta yaÅŸamını yitirenler her yıl olduÄŸu gibi bugün de Türkiye’nin farklı yerlerinde düzenlenen eylem ve etkinliklerle anılacak…
~~MADIMAK OLAYI
Pir Sultan Abdal Åženlikleri kapsamında, aralarında Aziz Nesin'in de bulunduÄŸu pek çok sanatçı ve fikir insanı dönemin Sivas valisi Ahmet Karabilgin'in özel davetlisi olarak bu kente geldi.
Kültür Merkezi içindeki karşıt grupla çıkan taÅŸlı sopalı çatışma, polis tarafından fazla büyümeden, zor kullanılarak önlendi.
Binlerce kiÅŸiden oluÅŸan karşıt grup, Kültür Merkezi’nden yeniden Hükümet Meydanı’na geldi. Hükümet Konağı’nı taÅŸlamaya ve slogan atmaya baÅŸlayan grup ardından Madımak Oteli civarına ulaÅŸarak, slogan atmaya devam etti.
~~MADIMAK OTELÄ°’NÄ°N YAKILMASI
Madımak Olayı’nda grup önce Madımak Oteli önündeki araçları ateÅŸe verdi ve oteli taÅŸladı. Madımak Oteli tutuÅŸturulan perdeler ve alt katta bulunan eÅŸyalarla birlikte yakıldı.
Otele sığınmış olan kiÅŸilerden, aralarında Asım Bezirci, Nesimi Çimen, Muhlis Akarsu, Metin Altıok ve Hasret Gültekin'in de bulunduÄŸu 35 kiÅŸi yanarak veya dumandan boÄŸularak yaÅŸamını yitirdi.
Aralarında Aziz Nesin'in de bulunduÄŸu 51 kiÅŸi de olaylardan kendi olanaklarıyla, ağır yaralarla kurtuldu. Ä°tfaiye merdiveniyle kurtarılmaya çalışılan Aziz Nesin, merdivendeki görevli tarafından darp edilip, merdivenden itfaiye aracı etrafında toplanan karşıt görüÅŸlü kalabalığa doÄŸru itildi.
Başından yaralanan Aziz Nesin'i linç giriÅŸiminden araya giren polisler kurtardı. Yaralılar, polis arabalarıyla Tıp Fakültesi Hastanesi`ne götürüldü.
Madımak Olayı sonucunda 33 konuk, 2 otel görevlisi ve 2 gösterici yaÅŸamını yitirdi. AkÅŸam saatlerinde valilikçe ilan edilen ”2 günlük sokaÄŸa çıkma yasağı” ile birlikte, güvenlik güçleri ÅŸehirde tam bir hakimiyet saÄŸlayabildi.
Ä°KTÄ°DARDAKÄ°LERÄ°N TEPKÄ°SÄ° NE OLMUÅžTU?
Turgut Özal’ın ölümünden sonra CumhurbaÅŸkanı seçilen Süleyman Demirel’in yerine DYP Genel BaÅŸkanı seçilen ve BaÅŸbakan olan Tansu Çiller görevi devralalı henüz bir hafta olmuÅŸtu.
Çiller’in Madımak Oteli’nde yaÅŸananların ardından söylediÄŸi sözler tartışma yaratacaktı: “Çok ÅŸükür, otel dışındaki halkımız bir zarar görmemiÅŸtir”
Dönemin CumhurbaÅŸkanı Süleyman Demirel ise olayın münferit olduÄŸunu ve “Alevi-Sünni çatışmasına dönüÅŸmemiÅŸ olmasını” vurguluyordu:
“Olay münferittir. Ağır tahrik var. Bu tahrik sonucu halk galeyana gelmiÅŸ… Güvenlik kuvvetleri ellerinden geleni yapmışlardır… Karşılıklı gruplar arasında çatışma yoktur. Bir otelin yakılmasından dolayı can kaybı vardır.”
Ä°çiÅŸleri Bakanı Mehmet GazioÄŸlu ise Aziz Nesin’i hedef gösterdi: “Aziz Nesin’in halkın inançlarına karşı bilinen tahrikleriyle halk galeyana gelerek tepki göstermiÅŸtir”
Aziz Nesin, ilerleyen günlerde GazioÄŸlu’nun “yalancılıkla” suçladı.
Koalisyon ortağı SHP’nin eski genel baÅŸkanı, dönemin baÅŸbakan yardımcısı Erdal Ä°nönü, olaylar sırasında Aziz Nesin’le telefonla görüÅŸerek “en kısa zamanda takviye güç gönderileceÄŸini, kimsenin kılına dahi zarar gelmeden kurtarılacağını” söyledi.
Ä°nönü, katliam ardından SHP’ye ve kendisine yönelik eleÅŸtirilere, “Ne yapayım, yetkim yoktu” cevabını verdi.
~~DAVA SÜRECÄ°NDE NELER YAÅžANDI?
Madımak Olayı'ndan sonra yargılama süreci
Madımak Olayı‘ndan bir gün sonra 35 kiÅŸi gözaltına alındı. Daha sonra gözaltına alınanların sayısı 190'a çıktı. Gözaltına alınan 190 kiÅŸiden 124'ü hakkında “laik anayasal düzeni deÄŸiÅŸtirip din devleti kurmaya kalkışma” suçlamasıyla dava açıldı, geri kalanlar serbest bırakıldı.
Kamuoyunda Sivas Davası olarak bilinen davanın ilk duruÅŸması, Ankara 1 No'lu Devlet Güvenlik Mahkemesi'nde 21 Ekim 1993 günü yapıldı. 26 Aralık 1994'te karara baÄŸlanan dava sonucunda, 22 sanık hakkında 15'er yıl, 3 sanık hakkında 10'ar yıl, 54 sanık hakkında 3'er yıl, 6 sanık hakkında 2'ÅŸer yıl hapis cezası, 37 sanık hakkında da beraat kararı verildi.
~~Yargıtay, Devlet Güvenlik Mahkemesi kararını bozdu
Müdahil avukatlar, Devlet Güvenlik Mahkemesi'nin kararını “taraflı, hukuka ve adalete aykırı” olarak niteleyerek, ayrıntılı bir savunmayla temyize gittiler.
Yargıtay 9. Ceza Dairesi katliamın “Cumhuriyete, laikliÄŸe ve demokrasiye yönelik olduÄŸunu” belirterek Devlet Güvenlik Mahkemesi'nin kararını esastan bozdu. Ankara 1 No'lu Devlet Güvenlik Mahkemesi, Yargıtay'ın bozma kararına uyarak yargılamayı yeniden baÅŸlattı.
Madımak Olayı'nda 33 kiÅŸiye idam cezası 28 Kasım 1997'de açıklanan kararda, 33 sanık Türk Ceza Yasası'nın 146/1 maddesine göre idama ve 14 sanık 15 yıla kadar deÄŸiÅŸen hapis cezasına mahkûm edildi.
Yargıtay 9. Ceza Dairesi 24 Aralık 1998'de hapis cezalarını onadı, 33 idam cezasını ise usul noksanlıkları nedeniyle bozdu.
Åžubat 1999 tarihinde usul eksikliklerinin giderilmesi için baÅŸlayan yargılama sonucunda 16 Haziran 2000'de 33 sanık Devlet Güvenlik Mahkemesi'nce yeniden idam cezasına çarptırıldı.
2002 yılında idam cezasının yürürlükten kaldırılmasıyla idam cezası hükümlülerinin cezaları müebbet ağır hapis cezasına çevrildi.
~~Katliamın yaÅŸandığı Madımak Oteli’ne ne oldu?
Pir Sultan Abdal Kültür DerneÄŸi gibi Alevi örgütleri baÅŸta olmak üzere, her yıl olaylarla ilgili anma programı düzenleyen kurumlar, otelin ‘Utanç Müzesi’ olmasını talep ediyor. Ancak bu talep bugüne kadar hükümetler tarafından kabul edilmedi.
Katliamı takip eden yıllarda otelin giriÅŸinde bir kebap lokantası açıldı. Bu, maÄŸdur yakınlarının tepkisine neden oldu.
~~Lokanta, tepkiler ardından 2009 yılında taşındı
Otel ise kamulaÅŸtırıldı, yenilendi ve 2011’de Bilim ve Kültür Merkezi olarak kullanıma açıldı.
Merkezdeki anı köÅŸesine, olaylarda ölen 33 aydın, iki otel görevlisi yanında iki göstericisininde adı yazıldı. Listede iki göstericinin de adının yer alması, katliam maÄŸduru ailelerin tepkisini çekti.
Sivas anmalarını düzenleyen kurumlar özellikle her yıl 2 Temmuz’da “Utanç Müzesi” taleplerini yineliyor.
